Księgi gruntowe wsi Wysoka k. Łańcuta: 1632-1791, 1789-1873
Synopsis
Książka Andrzeja Techmańskiego składa się z dwóch części. Pierwsza z nich to obszerny wstęp Autora, a druga to same księgi gruntowe, ale większość zapisów należy do szeroko rozumianych zapisów sądowych. Pierwsza część wydawnictwa to obszerny wstęp zawierający opracowanie dotyczące właścicieli Wysokiej i Zakrzacza. Następnie autor krytycznie scharakteryzował rękopisy będące podstawą wydania źródłowego. Księgi sądowe posiadają dużą wartość badawczą i są wspaniałym źródłem do badań nad dziejami życia warstwy przede wszystkim chłopskiej w okresie feudalnym. We wstępie autor opracowania przedstawił kulturę prawną związaną z dawnym sądownictwem wiejskim. Wskazał na kulturę prawną w sądownictwie wiejskim w okresie staropolskim. Na podstawie ksiąg sądowych Wysokiej oraz obszernej literatury przedstawił, w jaki sposób prowadzono księgi sądowe wiejskie.
Fragment recenzji prof. dra hab. Zdzisława Pietrzyka
W prezentowanym tomie znajdują się opracowane teksty zawarte w trzech rękopisach: Księga gruntowa Wysokiej 1632-1791, Księga gruntowa Wysokiej 1789-1873 oraz wypisy z Akt parafii Wysockiej 1672-1869. Tom jest uzupełnieniem, kontynuacją wydanej wcześniej Księgi sądowej Wysokiej 1665-1792. Wszystkie cztery księgi bez wątpienia są rzadkim i przez to cennym źródłem do poznania historii wioski położonej tuż obok miasta Łańcut. W badaniach naukowych obszerny materiał archiwalny ksiąg wysockich wykorzystywano sporadycznie, dlatego podjęto zamiar przepisania, opracowania i wydania wyżej wymienionych tekstów poznawczych. (…) Koniecznie należy skomentować nazwę pierwszej Księgi gruntowej Wysokiej 1632-1791. Mylnie nazwano ją księgą gruntową – w rzeczywistości zawiera oryginały dokumentów, które wpisano lub można by było wpisać do księgi sądowej. (…) Podobną parę ksiąg (czystopis – oryginał dokumentu) tworzą: Księga gruntowa Wysokiej 1789-1873 i Akta z parafii Wysockiej cywilne 1672-1869.
Fragment wstępu
Chapters
-
TABLE OF CONTENTS
-
Przedmiot wydawnictwa .......... VII
-
Wysoka i jej właściciele, Zakrzacze .......... IX
-
Szczegółowy opis rękopisów .......... XLI
-
Ustrój sądu gromadzkiego .......... XLVII
-
Wartość badawcza wydawnictwa, technika prowadzenia zapisek .......... LXXXV
-
Wykaz zapisów, mapa Wysokiej z roku 1787 .......... CVII
-
Księga gruntowa Wysokiej 1632-1791 .......... 1
-
Księga gruntowa Wysokiej 1789-1873 .......... 127
-
Wysoka k. Łańcuta. Akta z parafi 11.11.1933 r., cywilne 1672-1869, kościelne 1710-1846 .......... 321
Downloads
References
Abratowicz A., Depozyt ciała Wielmożnego JMci Xiędza Krzysztofa Skarbka, Kanonika Katedralnego y Kantora Lwowskiego, Kustosza Stanisławowskiego; Czyli dyaryusz Pogrzebu Jego, w Wiszni Sądowey, w Kościele WW. OO. Reformatow Prowincyi Ruskiey, pod założeniem Wniebowzięcia Najświętszey Panny y Swiętego Jana Chrzciciela odprawionego. Inwencyą i opisem Jmci Pana Antoniego Abratowicza sekret. J W Jmi Pana Kasztel. Warszawsk.: in lucem publicam podany, Lwów 1755.
Aftanazy R., Dzieje rezydencji na dawnych kresach Rzeczypospolitej, cz. 2: Ziemie ruskie Korony, t. 7: Województwo ruskie, Ziemia Halicka i Lwowska, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław 1995.
Akta grodzkie i ziemskie z czasów Rzeczypospolitej Polskiej z archiwum tak zwanego bernardyńskiego we Lwowie w skutek fundacyi śp. Alexandra hr. Stadnickiego, t. 13: Termini terrestres Przeworscenses 1450, Lwów 1888, wydane staraniem Galicyjskiego Wydziału Krajowego, [on-line] http://www.wbc.poznan.pl/dlibra/docmetadata?id=62368&from= publication – 10 III 2019.
Almanach Royal de Gallicie et de Lodomerie pour Lannée 1776. Il se trouve au Bureau de la Direction générale des Gazettes, des annonces publiques, des chaises a porteurs etc. sur la place de la maison de Ville, vis a vis Hôtel des douannes Impériales, A Leopol, chez Antoine Pillers [1776].
Arct M., Słownik ilustrowany języka polskiego, Wydawnictwo M. Artca, Warszawa 1929, t. 1.
Boniecki A., Herbarz polski. Wiadomości historyczno-genealogiczne o rodach szlacheckich, cz. 1, t. 11, Gebethner i Wolff, Warszawa 1907.
Blajer W., Zakrzacze koło Łańcuta zaginiona miejscowość z XVII i XVIII wieku, „Rocznik Przemyski” 1997, t. 33, z. 3, Historia.
Blajer W., Uwagi o stanie badań nad enklawami średniowiecznego osadnictwa niemieckiego między Wisłoką i Sanem, [w:] Późne średniowiecze w Karpatach polskich, red. J. Gancarski, Muzeum Podkarpackie w Krośnie, Krosno 2007.
Blajer W., Czy wieś Langyn AW to rzeczywiście dzisiejsza Handzlówka koło Łańcuta? Uwagi o publikacji zatytułowanej „Przywilej lokacyjny wsi Handzlówki z 23 listopada 1381 roku”, „Rocznik Historyczno-Archiwalny” 2008, t. 19: 2005-2006, s. 5-21, Archiwum Państwowe w Przemyślu 2008, [on-line] http://www.przemysl.ap.gov.pl/download/ROCZNIK%20 HISTORYCZNO-ARCHIWALNY%20TOM%20XIX.pdf – 17 IX 2018.
Budka W., Pieczęcie wiejskie powiatu żywieckiego, „Gronie. Kwartalnik Poświęcony Sprawom Żywiecczyzny”, R.2, Kwiecień-wrzesień 1939, nr 2-3, [on-line] https://www.sbc.org.pl/dli bra/show-content/publication/edition/22437?id=22437 – 26 IX 2018.
Budzyński Z., Przyboś K., Rejestr poborowy ziemi przemyskiej z 1628 roku, Towarzystwo Przyjaciół Nauk, Rzeszów−Przemyśl 1997.
Brückner A., Słownik etymologiczny języka polskiego, Krakowska Spółka Wydawnicza, Kraków 1927.
Czyż A.S., Nagrobek Konstancji 1° voto Bielskiej 2° voto Rogalińskiej na cmentarzu w Bielawińcach – domniemane dzieło lwowskiego rzeźbiarza Hartmana Witwera, [w:] Patriae commodis serviens… Być Ojczyźnie pożytecznym… Księga pamiatkowa dedykowana prezydentowi RP Ryszardowi Kaczorowskiemu, red. W.J. Wysocki, Warszawa 2008.
Centralnyj derżawnyj istorycznyj archiw Ukrajiny, m. Lwiw. Putiwnyk, oprac. О. Gniewyszewa, U. Jedlinewa, D. Pelc, H. Swarnik, N. Franko, Lwów–Kijów 2001, [on-line] http://tsdial.archives.gov.ua/pdf/Putivnyk.pdf – 17 VI 2019.
Dąbkowski P., Litkup, Wydawnictwo Towarzystwa dla Popierania Nauki Polskiej, Lwów 1906, Archiwum Naukowe, dz. 1, t. 3, z. 2, [on-line] http://mbc.malopolska.pl/dlibra/doccontent?id=66654–10 III 2019.
Doubek F.A., Schmid H. F., Das Schöffenbuch der Dorfgemeinde Krzemienica aus den Jahren 1451-1482, Leipzig 1931, [on-line] http://www.mtg-malopolska.org.pl/images/skany/krzemienica/krzemienica.pdf – 10 III 2019.
Dunin-Borkowski J., Almanach błękitny, genealogia żyjących rodów polskich, Wende i Spółka, Lwów 1908.
Dybek E., Lokacje na prawie niemieckim w ziemi przemyskiej w latach 1345-1434, Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, Lublin 2004, Źródła i Monografie, nr 277.
Edicta et mandata…, Lwów 1784 (Continuatio edictorum, mandatorum et universalium in Regnis Galiciae et Lodomeriae a die 1. Januarii ad ultimam Decembris anno 1784. Emanatorum).
Fastnacht A. (red.), Inwentarz rękopisów biblioteki Zakładu Narodowego im. Ossolińskich we Wrocławiu: Rękopisy 11931-13000, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław–Warszawa– Kraków 1966.
Fischer A., Lud polski, podręcznik etnografji Polski, Wydawnictwo Zakładu Narodowego im. Ossolińskich, Lwów−Warszawa−Kraków 1926, [on-line] http://www.wbc.poznan.pl/dlibra/docmetadata?id=251858&from=publication – 17 II 2017.
Górak A., Latawiec K., Kancelaria organów władzy w Galicji. Wybór źródeł, przeł. A. Kozak, Wydawnictwo UMCS, Lublin 2012 [on-line] https://phavi.umcs.pl/at/attachments/2014/0117/091803-kancelarie-organow-wladzy-w-galicji.pdf – 17 X 2018.
Górzyński S., Nobilitacje w Galicji w latach 1772-1918, DiG, Warszawa 1997, Res Humanae, t. 4.
Grodziski S., Historia ustroju społeczno-politycznego Galicji 1772-1848, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław 1971.
Groicki B., Artykuły Prawa Maydeburskiego, ktore zową Speculum Saxonum. Z Lacińskiego Języka na Polski przełożone, y znowu Drukowane, Roku 1560. Drukował Lazarz Andrysowic w Krakowie. Roku Bożego M.D.LX., [on-line] http://mbc.malopolska.pl/dlibra/doccontent?id=82778 – 26 IX 2018.
Głos do referatu A. Vetulaniego „Wartość badawcza ksiąg sądowych wiejskich”, Głos do referatu W. Hejnosza „W sprawie badań / porównawczych/ nad historią praw słowiańskich”, [w:] VIII Powszechny Zjazd Historyków Polskich w Krakowie 14-17 września 1958, Referaty i dyskusja, Sekcja 7: Historia państwa i prawa, red. Z. Kaczmarczyk, Warszawa 1959, s. 118, [on-line] http://kpbc.umk.pl/dlibra/doccontent?id=49609 – 17 IX 2018.
