Poglądy Františka Palackiego na sprawę polską przez pryzmat austroslawizmu .......... 91

Niniejszy artykuł podejmuje próbę zarysowania stosunku Františka Palackiego (1798–1876) – czeskiego historyka, „ojca narodu” i czołowego ideologa austroslawizmu – do sprawy polskiej w XIX wieku. Punktem wyjścia jest rys biograficzny, ukazujący Palackiego jako uczonego, który dał odradzającemu się narodowi czeskiemu jego wielką opowieść dziejową, a następnie, jako przywódca stronnictwa staroczeskiego, przekuł ją w program polityczny. Druga część rekonstruuje anatomię austroslawizmu: jego genezę w romantycznej wzajemności słowiańskiej i w trzeźwym antyrosyjskim realizmie Karela Havlíčka Borovskiego, jego cztery założenia nośne oraz ewolucję od nadziei roku 1848 ku rozczarowaniu po ugodzie austriacko-węgierskiej 1867 roku. Część trzecia, kluczowa, dowodzi, że stosunek Palackiego do Polaków rozszczepiał się na dwa oblicza: ciepłe współczucie dla Polaków jako „ludu słowiańskiego” oraz chłodną rezerwę wobec niepodległego państwa polskiego, postrzeganego jako strategicznie zbyt kosztowne wobec zagrożenia rosyjskiego. Choć rozczarowanie dualizmem logicznie otworzyło horyzont myślenia o przyszłości poza monarchią, sam Palacký nigdy nie przekroczył tego progu, pozostawiając zadanie pogodzenia słowiańskiego braterstwa z afirmacją polskiej suwerenności swoim spadkobiercom – Młodoczechom i Masarykowi.