Lew zakuty w łańcuch. Wizerunek Polski w dziewiętnastowiecznej Irlandii .......... 149

W artykule zbadano wizerunek Polski w późnonowożytnej Irlandii na podstawie książki Róisín Healy Poland in the Irish Nationalist Imagination, 1772-1922 : Anti-Colonialism within Europe. Zrelacjonowano i uporządkowano stosunki obu narodów w ramach sześciu etapów – nowożytnego, kościuszkowskiego, liberalnego, analogicznego, ambiwalentnego oraz wielkowojennego. Wskazuje to, jak podobieństwa pokroju gorliwego katolicyzmu, braku samostanowienia i dyskryminacji religijnej powodowały wzajemne utożsamianie się obu nacji na przestrzeni XIX i początku XX wieku. Przedstawiono także elementy polskiego oporu, jak prywatne szkolnictwo, troska o język rodzimy, organizacja powstań, angaż kobiet do sprawy niepodległościowej, rywalizacja o ziemię z zaborcą czy model autonomii galicyjskiej, który Irlandczycy traktowali jako probierz ustrojowy dla własnych starań o zachowanie narodu. Prześledzono, jaki odzew w Irlandii powodowały kolejne powstania oraz represje polityczne, a także jakie wnioski wyciągan o z nich przez tamtejszą opinię publiczną względem rozwoju własnej sytuacji. Postawy propolskie przekraczały podziały klasowe, a także oparły się rozbieżnym orientacjom geopolitycznym ironacjonalistów w przededniu wybuchu pierwszej wojny światowej, dając początek egzotycznemu, choć trwałemu braterstwu polsko-irlandzkiemu. To stanowiło także część szerszego pojmowania walki wyzwoleńczej jako skoordynowanego wysiłku wszystkich podporządkowanych narodów, tworzących wyobrażoną wspólnotę uciśnionych.