Starzejące się szaty kultury. Koncepcja Thomasa Carlyle’a na tle tradycji i epoki .......... 657

W artykule przedstawiono główne źródła myśli Thomasa Carlyle’a: przede wszystkim tradycję kalwinistyczną oraz niemiecką filozofię i literaturę romantyczną. Następnie omówiono Carlye’owską „filozofię szaty”, wskazując na jej symboliczne i duchowe odniesienia. Zgodnie koncepcja szkockiego filozofa metaforycznie rozumiane „szaty” – symbole kultury – ulegają stopniowemu zużyciu w procesie historycznym i w związku z tym nie mogą już dłużej „odziewać” ducha. Pozbawione autentyczności symbole stają się pustymi „skorupami” lub symulakrami – znakami pozbawionymi odniesienia do jakiejkolwiek rzeczywistości, na którą miały pierwotnie wskazywać oraz – do pewnego stopnia – którą miały zastępować. Pojawia się zatem potrzeba znalezienia nowych form oraz „szat”, które apelowałyby do nowego pokolenia, a rolę kluczową odegrać mają w tym procesie bohaterowie, jednostki ponadprzeciętne. Krawiec musi zostać „uszyty na nowo”, jak sugeruje tytuł Carlyle’owskiego arcydzieła Sartor Resartus.