Борис Пастернак как субститут Шекспира в поэзии Анны Ахматовой .......... 127

BORIS PASTERNAK JAKO SUBSTYTUT SZEKSPIRA W POEZJI ANNY ACHMATOWEJ

Niniejszy artykuł podejmuje istotny temat, któremu poświęcono dotychczas niewiele uwagi w badaniach nad twórczością Anny Achmatowej: jej pośrednie odniesienia do dzieł Szekspira — autora o kluczowym znaczeniu zarówno dla samej poetki, jak i dla kultury rosyjskiej w szerszym ujęciu, w tym dla kultury modernizmu. Szekspirowskie podteksty mogą ujawniać się w poezji Achmatowej poprzez bezpośrednie lub nieoczywiste cytowanie tekstów innych autorów. W artykule przeanalizowanych zostało kilka epizodów wykorzystania przez Achmatową odniesień do twórczości Szekspira, zakorzenionych już w literaturze rosyjskiej — a konkretnie w poezji i przekładach Borisa Pasternaka. Pierwszy epizod dotyczy motta do nieopublikowanego tomu Achmatowej Trzcina. Drugi koncentruje się na wierszach z lat 1947 (1958) i 1960, dedykowanych Pasternakowi; w tym przypadku Achmatowa wykracza poza bezpośrednie cytowanie wiersza Pasternaka pt. Hamlet, a istotną rolę odgrywa tu datowanie jej utworów oraz autorska interpretacja postaci Hamleta w ujęciu Pasternaka jako tłumacza w jego prozatorskich uwagach na temat szekspirowskiej tragedii. W tym przypadku znaczenia wierszy Achmatowej wyłaniają się na styku motywów biblijnych, antycznych i szekspirowskich. Trzeci epizod to analiza poetyki konkretnej strofy z Poematu bez bohatera, w której Achmatowa — chcąc oddać świadomość autorską — mogła sięgnąć po element z przekładu Hamleta autorstwa Pasternaka.