Ryzyko dysleksji w warunkach dwujęzyczności polsko-obcej: W stronę lingwistyki humanistycznej
Słowa kluczowe:
dysleksja, ryzyko dysleksji, dwujęzycznośćStreszczenie
Niniejsza książka stawia w centrum uwagi dziecko dwujęzyczne narażone na specyficzne trudności w uczeniu się. Autorzy umieszczają swoje rozważania w obrębie lingwistyki humanistycznej, rozwijanej przez Profesora Władysława T. Miodunkę, w ramach badań nad bilingwizmem polsko-obcym. Punktem wyjścia jest tu zjawisko dwujęzyczności rozpatrywane nie jako teoretyczny konstrukt, lecz jako konkretna sytuacja życiowa dzieci funkcjonujących pomiędzy dwoma językami i dwiema kulturami. Autorzy pokazują, jak specyficzne trudności w uczeniu się ujawniają się w obu kodach językowych, a jednocześnie dowodzą, że ryzyko dysleksji jest zjawiskiem nadrzędnym wobec bilingwizmu – niezależnym od tego, którym językiem dziecko się posługuje.
Monografia wnosi istotny wkład do badań nad dysleksją i ryzykiem dysleksji, wykorzystuje klasyfikacje diagnostyczne (ICD-11, DSM-V, ICF) oraz koncepcje lingwistyczne oparte na analizie błędów syntagmatycznych i paradygmatycznych. Zastosowanie wspomnianych klasyfikacji oraz kwestionariusza LEAP-Q pozwala spojrzeć na dziecko nie tylko przez pryzmat deficytów, lecz przede wszystkim jego funkcjonowania w środowisku szkolnym i społecznym. Autorzy przekonują, że rzetelna diagnoza dziecka dwujęzycznego musi obejmować oba języki – edukacyjny i odziedziczony – oraz uwzględniać kontekst biografii językowej. Szczególnie cennym elementem książki są studia przypadków dzieci ukraińsko-polskojęzycznych zagrożonych dysleksją, zestawione z danymi dzieci dwujęzycznych bez trudności oraz dzieci jednojęzycznych z ryzykiem dysleksji. Analiza jakościowa i ilościowa ujawnia nie tylko typowe wzorce błędów, ale także podkreśla rolę pamięci fonologicznej, świadomości fonologicznej i strategii dekodowania tekstu. Autorzy wskazują, które zjawiska wynikają z zaburzeń linearnego przetwarzania języka, a które są efektem kontaktu dwóch systemów językowych.
Rozdziały
-
SPIS TREŚCI
-
Wstęp .......... 7
-
ROZDZIAŁ PIERWSZY. Dwujęzyczność jako problem badawczy
-
1. Ujęcia definicyjne .......... 9
-
2. Badanie osoby dwujęzycznej .......... 12
-
3. Badania nad zagrożeniem dysleksją/dysleksją w warunkach dwujęzyczności .......... 34
-
ROZDZIAŁ DRUGI. Dysleksja i ryzyko dysleksji
-
1. Specyficzne trudności w uczeniu się – wprowadzenie .......... 37
-
2. Dysleksja i ryzyko dysleksji – od pojęcia do patomechanizmów .......... 54
-
3. Przegląd badań nad dysleksją i ryzykiem dysleksji .......... 108
-
4. Diagnozowanie dysleksji i ryzyka dysleksji w perspektywie logopedycznej .......... 115
-
ROZDZIAŁ TRZECI. Lingwistyka humanistyczna w kontekście glottodydaktyki i logopedii
-
ROZDZIAŁ CZWARTY. Badania własne
-
1. Metodologia badań własnych .......... 123
-
2. Logopedia jako nauka o biologicznych uwarunkowaniach mowy i zachowań językowych .......... 132
-
3. Językoznawcza klasyfikacja błędów w dysleksji .......... 134
-
4. Metodologia badawcza .......... 135
-
5. Wnioski i dyskusja .......... 158
Downloads
Bibliografia
