Archidiecezja krakowska w latach 1925-2025: Szkice historyczne

Authors

Jacek Urban
Pontifical University of John Paul II in Kraków image/svg+xml

Synopsis

Na mój powrót do Archidiecezji Krakowskiej otrzymuję równie piękny, co ważny prezent: zbiór szkiców historycznych poświęconych krakowskiemu Kościołowi, otwierający nową serię wydawniczą, zatytułowaną „Biblioteka Archidiecezji Krakowskiej”. Autorem szkiców jest ks. prof. Jacek Urban. Cieszę się niezmiernie, że zdecydował się podzielić z nami swoimi tekstami – bardzo różnymi, gdy chodzi o tematykę, perspektywę, nawet metodę. Mamy tu więc szkice poświęcone instytucjom (metropolia, kapituła, parafie), mamy biogramy (arcybiskupa, biskupa pomocniczego, profesorów, proboszczów),
mamy zestawienia. Możemy obejrzeć życie Kościoła z perspektywy całej metropolii oraz z perspektywy wiejskiej parafii na Spiszu. Ta różnorodność składa się niewątpliwie na jakąś całość – chociaż książka nie jest oczywiście całościową i systematyczną monografią historii Archidiecezji Krakowskiej. Nie taki ma cel i ambicje. Jest za to blisko życia i blisko konkretnych ludzi – takich, których nie sposób pominąć w podręcznikach, i takich, którzy nigdy nie mieliby prawa do nich trafić. Księdzu Profesorowi serdecznie dziękuję, a wszystkich Państwa zapraszam do lektury. Ufam też, że wkrótce doczekamy się kolejnych tomów w zainicjowanej serii.
kard. Grzegorz  Ryś

Chapters

  • TABLE OF CONTENTS
  • Wstęp .......... 9
  • 1. Diecezja krakowska archidiecezją i metropolią (1925) .......... 11
  • 2. Adam Stefan Sapieha – pierwszy arcybiskup metropolita krakowski .......... 35
  • 3. Biskup Stanisław Rospond – pierwszy biskup pomocniczy archidiecezji krakowskiej .......... 55
  • 4. Krakowska Kapituła Katedralna w 1925 r. .......... 77
  • 5. Parafia Frydman w latach 1925-1986 w materiałach z teczki parafii w Archiwum Kurii Metropolitalnej w Krakowie .......... 103
  • 6. Ks. prof. Teofila Długosza wspomnienie o ks. prof. Janie Fijałku .......... 123
  • 7. Pogrzeb marszałka Józefa Piłsudskiego w katedrze na Wawelu w świetle relacji proboszcza katedry ks. Stanisława Domasika .......... 139
  • 8. Straty wojenne kościołów krakowskich w świetle ankiety z 1945 r. .......... 155
  • 9. Ostatni profesorowie Wydziału Teologicznego Uniwersytetu Jagiellońskiego .......... 189
  • 10. Teczka bp. Jana Pietraszki .......... 223
  • 11. Biogramy trzech proboszczów archidiecezji krakowskiej .......... 257
  • 12. Relacja ks. kard. Karola Wojtyły o stanie archidiecezji krakowskiej (1968-1973) .......... 285
  • 13. Restauracja katedry na Wawelu w latach 1967-1978 .......... 317
  • 14. Trzy obrazy z dziejów archidiecezji za pasterzowania ks. kard. F. Macharskiego .......... 345
  • 15. Kalendarium wydarzeń w archidiecezji krakowskiej w latach 2001-2025 na podstawie „Notificationes” (wybór) .......... 371

Downloads

Download data is not yet available.

References

Baciński A., Działalność charytatywna A.S. Sapiehy do roku 1918, [w:] Księga Sapieżyńska, t. 1, red. J. Wolny, Kraków 1982, s. 265-275.

Barcik M., Wydział Teologiczny Uniwersytetu Jagiellońskiego w latach 1939-1954, „Analecta Cracoviensia” t. 27, 1995, s. 363-381.

Bartel W.M., Naukowy mecenat Adama Stefana Sapiehy, [w:] Księga Sapieżyńska t. 1, red. J. Wolny, Kraków 1982, s. 205-241.

Bartel W.M., Przyczynek do dziejów Wydziału Teologicznego Uniwersytetu Jagiellońskiego jako ośrodka naukowego metropolii krakowskiej za czasów II Rzeczypospolitej (1918-1939), „Analecta Cracoviensia” t. 3, 1971, s. 423-437.

Białostocki J., Miłobędzki A., Kaplica Matki Boskiej Karmelitańskiej we Frydmanie, „Biuletyn Historii Sztuki” R. 19, 1957, nr 2, s. 109-120.

Bobeł F., Kościół w Lubniu pod wezwaniem św. Jana Chrzciciela, Kraków 2003.

Bobeł F., Kronika Kronik Lubieńskich, t. 2, Kraków−Lubień 2006.

Bogdanowska M., Chwalba A., Collegium Novum, Kraków 2009.

Bp Jan Pietraszko. Świadectwo świętości w aktach SB. Wybór i opr. J. Marecki, F. Musiał, [w:] Nigdy przeciw Bogu. Komunistyczna bezpieka wobec biskupów polskich, red. J. Marecki, F. Musiał, Warszawa-Kraków 2007, s. 231-416.

Brudzisz M., Redemptoryści w Krakowie 1903-1993, Kraków 1994.

Chmura T., Ks. profesor Ignacy Różycki. W 10. rocznicę śmierci, „Analecta Cracoviensia” 1993, t. 25, s. 71-88.

Chwalba A., Dzieje Krakowa. Kraków w latach 1939-1945, Kraków 2002.

Cieślak S., Aresztowanie 25 jezuitów z Kolegium Krakowskiego przez Niemców 10 listopada 1939 r., [w:] Z powrotem w Krakowie. 150 lat jezuitów przy ul. Kopernika (1868-2018), red. S. Cieślak, M. Stankiewicz-Kopeć, M. Wenklar, Kraków 2022, s. 185-221.

Cisek J., Józef Piłsudski w Krakowie, Kraków 2003.

Codex Iuris Canonici, Pii X Pontificis Maximi iussu digestus, Benedicti Papae XV auctoritate promulgatus, Romae 1933.

„Collectanea Theologica” t. 17, 1936, z. 1-2.

Czajowski J., Kardynał Adam Stefan Sapieha, Wrocław 1997.

Czerwińska E., Polscy święci i błogosławieni, Warszawa 2013.

Dłubak N., Siepak E., Uroczystości kanonizacyjne s. Faustyny, „Peregrinus Cracoviensis” 2000, z. 9: Nowy klejnot w koronie Krakowa, s. 167-170.

Dyduch J., Jan Władysław Krzemieniecki (1887-1956), [w:] Złota Księga Papieskiej Akademii Teologicznej, red. S. Piech, Kraków 2000, s. 464-467.

Dyduch J., Kardynał Karol Wojtyła w służbie Kościołowi powszechnemu. Udział w pracach Kurii Rzymskiej i Synodów Biskupich, Kraków 1998.

Dyduch J., Posoborowa odnowa Kapituły Metropolitalnej w Krakowie, „Analecta Cracoviensia” t. 37, 2005, s. 497-508.

Dyduch J., Troska kard. Karola Wojtyły o Wydział Teologiczny w Krakowie, „Analecta Cracoviensia” t. 26, 1994, s. 295-313.

„Elenchus Cleri Dioeceseos Cracoviensis” 1912, 1922, 1925, 1926.

„Elenchus Cleri Archidioeceseos Cracoviensis” 1931, 1939.

Estreicher T., Istota „trądu cynowego” trumien w grobach królewskich na Wawelu, „Przemysł. Rzemiosło. Sztuka” t. 3, 1923, nr 1, s. 24-31.

Faron A., Ecce Homo. Historia obrazu, Kraków 1998.

Faron A., Siebie dał. Obrazki z życia św. Brata Alberta, Kraków 1998.

„Faustinum”. Rozmowa z przewodniczącą Stowarzyszenia Apostołów Bożego Miłosierdzia Faustinum s. M. Elżbietą Siepak ZMBM, „Orędzie Miłosierdzia” 2002, z. 42, s. 8-9.

Figlewicz K., Katedra na Wawelu 1939-1945, „Tygodnik Powszechny” 1971, nr 36.

Fijałek J., Dwaj uczeni biskupi polscy. Wspomnienie pośmiertne, „Nova Polonia Sacra” t. 2, 1926, s. 223-230.

Florkowski E., Listy pasterskie Adama Stefana Sapiehy, [w:] Księga Sapieżyńska, t. 1, red. J. Wolny, Kraków 1982, s. 179-196.

Gasidło W., Kościół krakowski w służbie rodziny w latach pasterzowania Karola Wojtyły, [w:] Karol Wojtyła jako biskup krakowski, red. T. Pieronek, W.M. Zawadzki, Kraków 1988, s. 59-105.

Gawlik M., Szczepaniak J., Księża katecheci diecezji krakowskiej 1880-1939. Słownik biograficzny, Kraków 2000.

„Gdy wódz odchodził w wieczność…”. Album pamiątkowe uroczystości pogrzebowych Józefa Piłsudskiego w Warszawie i Krakowie, [b. m.] 1935.

Gieroń R., „Pod lupą bezpieki”. Inwigilacja duchowieństwa diecezjalnego w Krakowie w świetle sprawozdań Sekcji 5 Wydziału V WUBP z lat 1946-1956, maszynopis pracy magisterskiej, UPJP2, Kraków 2011.

Gołąb Julian, [w:] Polscy kanoniści (wiek XIX i XX), cz. 1, oprac. J.R. Bar, Warszawa 1981, s. 146-147.

Gołąb Julian, [w:] Słownik polskich teologów katolickich 1918-1981, t. 5, red. L. Grzebień, Warszawa 1983, s. 467-468.

Grad S., Biskup Józef Rozwadowski – duszpasterz i obrońca ludzi pracy, „Łódzkie Studia Teologiczne” 18, 2009, s. 87-97.

Groblicki J., Książę Adam Stefan Sapieha Arcybiskup Metropolita Krakowski 1911-1951 jako duszpasterz, „Folia Historica Cracoviensia” 1997-1998, vol. 4-5, s. 294-311.

Gromnicki T., Świętopietrze w Polsce, Kraków 1908.

Grzybek W., Kaszelewski Kazimierz, [w:] Polski Słownik Biograficzny, t. 12, Wrocław 1966-1967, s. 199.

Guzdek J., Seminarium Duchowne w Krakowie. 400-lecie, Kraków 2001.

Hrynkiewicz A., Dziennik adiutanta marszałka Józefa Piłsudskiego, „Zeszyty Historyczne” nr 85, 1988, s. 75-138.

Jabłońska B.M., Wybór pism, Kraków 1998.

Jackowski T., W cieniu kurii krakowskiej, Warszawa 1953.

Jagosz M., Beatyfikacja i kanonizacja Świętej Jadwigi Królowej, Kraków 2003.

Jagosz M., Katedra wawelska za czasów pasterzowania arcybiskupa Karola Wojtyły, [w:] Karol Wojtyła jako biskup krakowski, red. T. Pieronek, W.M. Zawadzki, Kraków 1988, s. 135-155.

Jagosz M., Krakowska kapituła katedralna za pasterzowania Adama Stefana Sapiehy, [w:] Księga Sapieżyńska, t. 1, red. J. Wolny, Kraków 1982, s. 377-394.

Jakubiec M., Katecheza jako przedmiot duszpasterskiej troski kardynała Karola Wojtyły, [w:] Karol Wojtyła jako biskup krakowski, red. T. Pieronek, W.M. Zawadzki, Kraków 1988, s. 157-185.

Jan Paweł II, List apostolski Tertio Millenio adveniente z 11 XI 1994 r.

Jędrzejewicz W., Kronika życia Józefa Piłsudskiego 1867-1935, t. 2, Warszawa 1989.

Jordan J., Miłość trzeba udowodnić. O życiu św. Brata Alberta Chmielowskiego, Kraków 1989.

Kaczmarzyk M., Trudna miłość. Św. Brat Albert Chmielowski w służbie najbiedniejszym, Kraków 1990.

Kajzar P., Mauzoleum Marszałka Józefa Piłsudskiego na Wawelu w latach 1935-1989, Kraków 2018.

Kanior M., Ważniejsze aspekty kultu maryjnego w duszpasterskiej działalności kardynała Wojtyły, [w:] Karol Wojtyła jako biskup krakowski, red. T. Pieronek, W.M. Zawadzki, Kraków 1988, s. 187-229.

Karol Wojtyła w Uniwersytecie Jagiellońskim 1938-1954, red. L. Hajdukiewicz, Kraków 1983.

Katalog kościołów i duchowieństwa Archidiecezji Krakowskiej. Rok 1958, Kraków 1958.

Katalog kościołów i duchowieństwa Archidiecezji Krakowskiej. Rok 1972, Kraków 1972.

Kaźmierczak P., Klub Inteligencji Katolickiej w Krakowie w latach 1956-1989, Kraków 2009.

Kliś Z., Tadeusz Albin Kruszyński (1884-1959), [w:] Złota Księga Papieskiej Akademii Teologicznej, red. S. Piech, Kraków 2000, s. 454-462.

Kontkowski J.L., Jezuicki kościół Serca Jezusa w Krakowie, Kraków 1994.

Kopera F., Buczkowski K., Straty i zniszczenia dzieł sztuki i zabytków w Krakowie, „Rocznik Krakowski” t. 31, 1949-1957, s. 139-152.

Koperek S., Protektorat kard. Karola Wojtyły nad rozwojem życia liturgicznego w archidiecezji krakowskiej, [w:] Karol Wojtyła jako biskup krakowski, red. T. Pieronek, W.M. Zawadzki, Kraków 1988, s. 231-248.

Kosiński S., Kardynał August Hlond i Adam Stefan Sapieha w latach 1926-1948, [w:] Księga Sapieżyńska, t. 2, red. J. Wolny, Kraków 1986, s. 43-57.

Kosowski S., Parafia Lubień w latach 1943-1966, Kraków 1988.

Kościół a ludzie pracy w świadectwach. Kraków − Nowa Huta 13.XII.1981 − 09.V.1988. W 30. rocznicę stanu wojennego w Polsce, oprac. W. Palmowski, Kraków 2011.

Kowalik A., Stanisław Rospond – biskup z Liszek, [w:] Ziemia Lisiecka. Ludzie, historia, tradycje, Kraków−Liszki 2018, s. 149-151.

Kracik J., Krakowskie Seminarium Duchowne w latach 1911-1951, [w:] Księga Sapieżyńska, t. 1, red. J. Wolny, Kraków 1982, s. 197-203.

Kracik J., Rozwój sieci parafialnej i dekanalnej diecezji krakowskiej w latach 1912-1951, [w:] Księga Sapieżyńska, t. 1, red. J. Wolny, Kraków 1982, s. 409-436.

Kracik J., Qui venerunt ex magna tribulatione. Kapłani archidiecezji krakowskiej prześladowani podczas II wojny światowej, „Notificationes e Curia Metropolitana Cracoviensi” 1989, nr 7-8, s. 191-205.

Krawiec J., W blasku dębnickiego krzyża. Działalność duszpastersko-administracyjna salezjanów w parafii św. Stanisława Kostki w Krakowie na Dębnikach w latach 1918-2001, Kraków 2013.

Ks. Biskup Jan Pietraszko, „Tygodnik Powszechny” 1963, nr 13.

Kubalski E., Niemcy w Krakowie. Dziennik 1 IX 1939 – 18 I 1945, red. J. Grabowski, Z. Grabowski, Kraków−Budapeszt 2010.

Kubiś A., Eugeniusz Władysław Florkowski (1902-1989), [w:] Złota Księga Papieskiej Akademii Teologicznej, red. S. Piech, Kraków 2000, s. 514-517.

Kubiś A., Papieski Wydział Teologiczny w Krakowie 1954-1981, [w:] Wyższe szkolnictwo kościelne w Polsce. Wizja kardynała Karola Wojtyły i jej realizacja, red. J. Majka, Kraków 2002, s. 9-164.

Kubiś A., Papieski Wydział Teologiczny w Krakowie w latach 1954-1981, Kraków 2005.

Kubiś A., Problematyka eklezjologii katolickiej po Vaticanum II, [w:] Servo Veritatis. Materiały międzynarodowej konferencji dla uczczenia 25-lecia pontyfikatu Jana Pawła II. Uniwersytet Jagielloński 9-11 października 2003 r., red. S. Koperek, S. Szczur, Kraków 2003, s. 287-305.

Kummer P., Karol Wojtyła wobec reformy liturgicznej w Archidiecezji Krakowskiej, Kraków 2022.

Kumor B., Arcybiskup Adam Stefan Sapieha jako Metropolita Krakowski (1925-1951), [w:] Kardynał Adam Stefan Sapieha. Środowisko rodzinne, życie i dzieło, red. S. Stępień, Przemyśl 1995, s. 163-167.

Kumor B., Diecezja tarnowska. Dzieje ustroju i organizacji 1786-1985, Kraków 1985.

Kumor B., Granice metropolii i diecezji polskich (966-1939), Lublin 1971, Archiwa, Biblioteki i Muzea Kościelne, t. 22.

Kumor B., Powstanie diecezji kieleckiej i kolejne zmiany jej struktury terytorialnej, [w:] Księga jubileuszu stulecia diecezji kieleckiej (1883-1983), Kielce 1986, s. 31-39.

Kumor B., Stanowisko biskupa Adama Stefana Sapiehy wobec reorganizacji Kościoła w Polsce i powstania metropolii krakowskiej (1920-1925), [w:] Księga Sapieżyńska, t. 2, red. J. Wolny, Kraków 1986, s. 27-42.

Kuta C., Solidarni z narodem. Arcybiskupi Komitet Pomocy Więzionym i Internowanym w Krakowie, [w:] Sen o wolności, głód nadziei. Wokół protestu głodowego w Krakowie-Bieżanowie, red. C. Kuta, J. Marecki, Kraków 2019, s. 81-98.

Lepecki M., Pamiętnik adiutanta Marszałka Piłsudskiego, Warszawa 1987.

Łukaszewiczowa B., W tragicznych latach na Wawelu, „Rocznik Krakowski” t. 50, 1980, s. 185-202.

Łukomski Z., Konkordat zawarty dnia 10 lutego 1925 r. pomiędzy Stolicą Apostolską i Rzecząpospolitą Polską, Łomża 1934.

Majer P., Pasterska troska biskupa o tworzenie nowych parafii, [w:] Archidiecezja Krakowska na przełomie tysiącleci, red. S. Koperek, S. Szczur, M. Leśniak, B. Mielec, Kraków 2004, s. 128-133.

Majewski A., Wawel, dzieje i konserwacja, Warszawa 1993.

Majka J., Działalność charytatywno-społeczna Adama Stefana Sapiehy po drugiej wojnie światowej (1945-1951), [w:] Księga Sapieżyńska, t. 1, red. J. Wolny, Kraków 1982, s. 311-318.

Mandziuk J., Wyczawski Hieronim Eugeniusz, [w:] Słownik polskich teologów katolickich, t. 8: 1981-1993, red. J. Mandziuk, Warszawa 1995, s. 643-655.

Marchetto A., Il Concilio Ecumenico Vaticano II. Contrappunto per la sua storia, Vaticano 2005.

Marecki J., Księcia Kardynała Metropolity troska o Wawel, [w:] Historia i dziedzictwo, red. R. Tyrała, M. Wolski, J. Kałużny, M. Smyth, Kraków 2023, s. 301-315.

Marecki J., Zakony pod presją bezpieki. Aparat bezpieczeństwa wobec wspólnot zakonnych na terenie województwa krakowskiego 1944-1975, Kraków 2009.

Marczyński A., Udział duchowieństwa w walce z okupantem w Gorcach i Beskidach w latach 1939-1945, „Nasza Przeszłość” t. 67, 1987, s. 197-236.

Materiały do biografii ks. biskupa Stanisława Rosponda, oprac. S. Rospond, „Nasza Przeszłość” t. 19, 1964, s. 149-196.

Matras T., Stanisław Wilhelm Grzybek, [w:] Złota Księga Papieskiej Akademii Teologicznej, red. S. Piech, Kraków 2000, s. 552-555.

Mieczkowski J., Biskup Stanisław Rospond (1877-1958). Życie i działalność, maszynopis pracy magisterskiej, UPJP2, Kraków 1995.

Moździerz Z., Historia krzyża, [w:] Sto lat krzyża na Giewoncie. Materiały z sesji popularnonaukowej zorganizowanej w setną rocznicę postawienia krzyża na Giewoncie, Zakopane 16-17 sierpnia 2001, red. Z. Moździerz, Zakopane 2001.

Mróz F., Szlakiem św. S. Faustyny, „Peregrinus Cracoviensis” 2000, z. 9, s. 23-39.

Musiał F., Lasota M., Kościół zraniony. Proces księdza Lelity i sprawa kurii krakowskiej, Kraków 2003.

Myszor J., Historia diecezji katowickiej, Katowice 1999.

Nałęcz D., Nałęcz T., Pogrzeb Marszałka Józefa Piłsudskiego, Warszawa 1988.

Natanek P., Kapituła katedralna diecezji krakowskiej w latach 1795-1939, Kraków 1995.

Natanek P., Rozwój organizacji dekanalnej, parafialnej i katechetycznej w archidiecezji krakowskiej za rządów ks. kard. Karola Wojtyły (1962-1978), Kraków 1993.

„Notificationes e Curia Principis Episcopi Cracoviensis” 1912, nr 3-4; 1913, nr 2-3; 1925, nr 12; „Notificationes e Curia Principis Metropolitae Cracoviensi” 1926, nr 1-2; 1938, nr 12; 1952; „Notificationes e Curia Metropolitana Cracoviensi” 1958, nr 2-3; 1964, nr 5-6; 1968, nr 6-7; 1969, nr 5-7; 1971, nr 5-6, nr 7-9; 2000, nr 7-9.

Okupacja niemiecka w Krakowie 1939-1945 w wybranych fragmentach kronik klasztornych i parafialnych, oprac. A. Marszałek, T. Stachów, [w:] Kościół krakowski 1939-1945, red. Ł. Klimek, Kraków 2014, s. 205-227.

Olszewski D., Dziesięć wydarzeń, które wstrząsnęły Kościołem XX wieku, Poznań 2002.

Paluchowski W., Rospond S., Usowicz Aleksander, [w:] Słownik polskich teologów katolickich, t. 9: 1994-2003, red. J. Mandziuk, Warszawa 2006, s. 704-706.

Pan błogosławiony na wieki. Celebracje i modlitwy na Rok Święty, red. B. Głodek, Katowice 2000.

Panek B., Krakowskie organizacje charytatywne w latach 1918-1939, Kraków 1986.

Pasierbek J., Organizacja sądownictwa kościelnego w metropolii krakowskiej (1925-1975), „Analecta Cracoviensia” t. 10, 1978, s. 387-431.

„Polski Przewodnik Katolicki” R. 1, 1927.

Piech S., Michał Godlewski (1872-1956), [w:] Złota Księga Papieskiej Akademii Teologicznej, red. S. Piech, Kraków 2000, s. 397-404.

Piech S., Smereka Władysław, [w:] Polski Słownik Biograficzny, t. 39, Warszawa−Kraków 1999-2000, s. 201-202.

Piech S., Tadeusz Glemma (1895-1958), [w:] Złota Księga Papieskiej Akademii Teologicznej, red. S. Piech, Kraków 2000, s. 505-512.

Piech S., W radości z poznania prawdy, [w:] Archidiecezja Krakowska na przełomie tysiącleci, red. S. Koperek, S. Szczur, M. Leśniak, B. Mielec, Kraków 2004, s. 487-498.

Piech S., Władysław Wicher (1888-1969), [w:] Złota Księga Papieskiej Akademii Teologicznej, red. S. Piech, Kraków 2000, s. 476-481.

Piech S., Wydział Teologiczny Uniwersytetu Jagiellońskiego w latach 1880-1939, Kraków 1995.

Pieronek T., Na drodze do metropolitalnej wspólnoty. I Synod Prowincji Krakowskiej, [w:] Karol Wojtyła jako biskup krakowski, red. T. Pieronek, W.M. Zawadzki, Kraków 1988, s. 395-404.

Pinkwart M., Zdebski J., Nowy cmentarz w Zakopanem. Przewodnik biograficzny, Warszawa−Kraków 1988.

Pogrzeb Marszałka J. Piłsudskiego w Krakowie w sobotę dnia 18 maja 1935 r., „Sowiniec” 1995, nr 11, s. 8-24.

„Posiew Miłości” nr 1(1) 1996 X-XII.

Proces ks. Lelity i innych agentów wywiadu amerykańskiego. Stenogram procesu odbytego przed Rejonowym Sądem Wojskowym w Krakowie w dniach 21 I − 26 I 1953, Warszawa 1953.

Prokop K.R., Krakowscy teolodzy w obronie Wydziału Teologicznego UJ. W 50. rocznicę usunięcia teologii z Uniwersytetu Jagiellońskiego, „Alma Mater” 2004, nr 65, s. 17-18.

Prokop K.R., Ksiądz Tadeusz Glemma (1895-1958). Profesor i dziekan Wydziału Teologicznego Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 2008.

Pruszyński K., Pogrzeb Józefa Piłsudskiego, „Sowiniec” 1985, nr 3, s. 24-25.

Przybyszewski B., Adam Stefan kard. Sapieha. Pasterz dobry – Książę Niezłomny, 1867-1951, Łańcut 2002.

Przybyszewski B., Dzieje kościelne Krakowa w czasie okupacji 1939-1945, „Rocznik Krakowski” t. 31, 1949-1957 (odbitka).

Przybyszewski B., Dzieje kościelne Krakowa w czasie okupacji 1939-1945 (część 1), „Chrześcijanin w Świecie” R. 11, 1979, nr 10(82), s. 14-41.

Przybyszewski B., Dzieje kościelne Krakowa w czasie okupacji 1939-1945 (część 2), „Chrześcijanin w Świecie” R. 11, 1979, nr 11(83), s. 24-42.

Przybyszewski B., Zarys dziejów diecezji krakowskiej, Kraków 2000.

Relacje pracowników Uniwersytetu Jagiellońskiego o ich losach osobistych i dziejach uczelni w czasie drugiej wojny światowej, oprac. J. Michalewicz, Kraków 2005.

Rittner E., Prawo kościelne katolickie, t. 1, Lwów 1907.

Ronikier J., Rada Główna Opiekuńcza i jej współpraca z metropolitą krakowskim Adamem Sapiehą w ramach działalności pomocowej i charytatywnej w czasie okupacji niemieckiej (1939-1945), [w:] Kardynał Adam Stefan Sapieha 1867-1951. Książę niezłomny, red. J. Urban, Kraków 2014, s. 95-108.

Roszkowski J.M., Polskie zabiegi o przyłączenie Spiszu i pierwsze lata przynależności północnej części tej ziemi do Rzeczpospolitej (1918-1925), [w:] Terra Scepusiensis. Stan badań nad dziejami Spiszu, red. R. Gładkiewicz, M. Homza et al., Levoča–Wrocław 2003, s. 819-842.

Rożek M., Katedra wawelska (1912-1951), [w:] Księga Sapieżyńska, t. 1, red. J. Wolny, Kraków 1982, s. 402-405.

Rożek M., Pamięci prałata zasłużonego dla katedry, „Echo Krakowa” nr 7(13826), 12 I 1993 r.

Rybczyński H., W sprawie konkordatu między Stolicą Apostolską a Rzecząpospolitą Polską 10 II 1925 roku, [w:] Kościół w II Rzeczypospolitej, red. Z. Zieliński, S. Wilk, Lublin 1981, s. 49-52.

Rządca diecezji, „Tygodnik Powszechny” 1951, nr 45.

Sapieha A.S., List pasterski o Kościele, „Notificationes” 1912, nr 3-4.

Skorupa A., Monita R., Kościelisko. Kościół św. Kazimierza, Kraków 2022.

Skorupa A., Zabytkowe kościoły Skalnego Podhala, Kraków 1999.

Solarz F., Krakowski klasztor franciszkanów w czasie niemieckiej okupacji [1939-1945] w świetle zakonnych dokumentów, „Studia Franciszkańskie” t. 33, 2023, s. 381-414.

Stachów T., Represje wobec Kościoła w Krakowie w okresie okupacji niemieckiej, [w:] Kościół krakowski 1939-1945, red. Ł. Klimek, Kraków 2014, s. 25-62.

Stanaszek B., „Wrogo ustosunkowany do naszego państwa”. Biskup Piotr Gołębiowski w dokumentach komunistycznej bezpieki i władz wyznaniowych, Sandomierz 2006.

Stanko P., Bulla „Vixdum Poloniae unitas” z 28 października 1925 roku, Katowice 2015.

Swoboda H., Grossstadtseelsorge. Eine pastoraltheologische Studie, Regensburg 1911.

Synodus dioecesana Cracoviensis anno 1923 celebrata, Cracoviae 1923.

Szablowski A., Wawel, Kraków 1965, Katalog Zabytków Sztuki, t. 4, cz. 1.

Szal A., Działalność delegacji przemyskiej Książęco-Biskupiego Komitetu w okresie pierwszej wojny światowej, [w:] Kardynał Adam Stefan Sapieha. Środowisko rodzinne, życie i dzieło, red. S. Stępień, Przemyśl 1995, s. 151-155.

Szczepaniak J., Aleksy Klawek (1890-1969), [w:] Złota Księga Papieskiej Akademii Teologicznej, red. S. Piech, Kraków 2000, s. 489-496.

Sztuka dworu Wazów w Polsce. Wystawa w Zamku Królewskim na Wawelu. Maj-czerwiec 1976. Katalog, red. A. Fischinger, J. Petrus, Kraków 1976.

Szyszka S., Ksiądz Kazimierz Kaszelewski, [w:] Sto lat krzyża na Giewoncie. Materiały z sesji popularnonaukowej zorganizowanej w setną rocznicę postawienia krzyża na Giewoncie, Zakopane 16-17 sierpnia 2001, red. Z. Moździerz, Zakopane 2001, s. 89-106.

Szyszko-Bohusz A., Wawel pod okupacją niemiecką. Wspomnienia z lat 1939-1945, „Rocznik Krakowski” t. 31, 1949-1957, s. 153-182.

Śliwa T., Kościół greckokatolicki w Polsce w latach 1918-1939, [w:] Kościół w II Rzeczypospolitej, red. Z. Zieliński, S. Wilk, Lublin 1981, s. 149-165.

Ś.p. x. prałat dr Karol Nikiel. 19.XII.1873 − 21.X.1929. Wspomnienie pośmiertne, Kraków 1930.

Świadek dziejów narodu. Kardynał Adam Stefan Sapieha (1867-1951) w dokumentach archiwalnych, red. J. Marecki, t. 1: Działalność duszpasterska, red. M. Marosz, Kraków 2020; t. 2: Działalność organizacyjno-kościelna, red. A. Czocher, Ł. Marek, Kraków 2020; t. 3: Działalność charytatywna, red. J. Marecki, S. Furtak, Kraków 2020; t. 5: Działalność polityczna, red. C. Kuta, R. Opulski, Kraków 2020.

Tajne seminarium duchowne we wspomnieniach ks. Kazimierza Sudera, [w:] Kościół krakowski 1939-1945, red. Ł. Klimek, Kraków 2014, s. 193-204.

Tomczak B., Tomczak E., Dzieje parafii Krzeczów, Kraków 2005.

Tondos B., Przejawy regionalizmu w kościołach okolic Zakopanego, [w:] 150 lat organizacji parafialnej w Zakopanem 1847-1997. Materiały z sympozjum, red. M. Rokosz, Kraków 1998, s. 241-254.

Trajdos T.M., Parafia i życie religijne we Frydmanie do 1832 roku, [w:] Z dziejów Frydmana, red. U. Janicka-Krzywda, K. Słabosz-Palacz, M. Rak, Kraków−Frydman 2011, s. 15-56.

Turowicz J., Adam Stefan Sapieha a prasa katolicka, [w:] Księga Sapieżyńska, t. 1, red. J. Wolny, Kraków 1982, s. 331-338.

Umiński W., Wizyty Karola Wojtyły w duszpasterstwie akademickim przy kościele pw. Matki Bożej z Lourdes w latach 1958-1978, [w:] Nasz Papież, red. A. Witko, Kraków 2018, s. 76-81.

Urban J., Kanonie akademickie krakowskiej kapituły katedralnej 1795-1945, Kraków 1997.

Urban J., Katedra krakowska i archiwum kapitulne na Wawelu, Kraków 2023.

Urban J., Katedra na Wawelu po 1918 roku, Kraków 2008.

Urban J., Katedra na Wawelu w relacji ks. Kazimierza Figlewicza w latach 1939-1945, „Analecta Cracoviensia” R. 28, 1996, s. 569-580.

Urban J., Krakowskie Towarzystwo Popierania Prasy Katolickiej (1912-1916), „Analecta Cracoviensia” R. 36, 2004, s. 525-541.

Urban J., Pierwsze lata posługi księcia-biskupa Adama Stefana Sapiehy w diecezji krakowskiej, [w:] Charisteria Tito Górski oblata, red. R.M. Zawadzki, Kraków 2003, s. 269-285.

Urban J., Św. Jan Paweł II jako biskup krakowski, Kraków 2018.

Urban J., Teczka bp. Jana Pietraszki, [w:] Kościół katolicki w czasach komunistycznej dyktatury. Między bohaterstwem a agenturą, red. R. Terlecki, J. Szczepaniak, t. 1, Kraków 2007, s. 44-77.

Urban J., Z dziejów Kościoła krakowskiego w XIX i XX wieku, Kraków 2023.

Urban J., Rokosz M., Kardynał Franciszek Macharski (20 V 1927 – 2 VIII 2016), „Rocznik Krakowski” t. 83, 2017, s. 289-292.

Urbańczyk S., Uniwersytet za kolczastym drutem, Kraków 1975.

Wal J., Myśl i dzieło charytatywne Karola Wojtyły w latach 1945-1978, [w:] Karol Wojtyła jako biskup krakowski, red. T. Pieronek, W.M. Zawadzki, Kraków 1988, s. 277-307.

Waltoś S., Grabież ołtarza Wita Stwosza, Warszawa 2015.

Wawel 1000-2000. Wystawa Jubileuszowa. Kultura artystyczna dworu królewskiego i katedry. Zamek Królewski na Wawelu (maj-lipiec 2000); Katedra krakowska – biskupia, królewska, narodowa. Muzeum Katedralne na Wawelu (maj-wrzesień 2000). Katalog, t. 1, red. M. Piwocka, D. Nowacki, Kraków 2000.

Wawel 1000-2000. Wystawa Jubileuszowa. Skarby Archidiecezji Krakowskiej, Muzeum Archidiecezjalne w Krakowie (maj-wrzesień 2000). Katalog, t. 2, red. J.A. Nowobilski, Kraków 2000.

Wilgusz Z., Kronika życia i działalności Adama Stefana kardynała księcia Sapiehy, [w:] Kardynał Adam Stefan Sapieha. Środowisko rodzinne, życie i dzieło, red. S. Stępień, Przemyśl 1995, s. 203-242.

Wilkońska A., Sanktuarium „Ecce Homo” św. Brata Alberta w Krakowie (maszynopis w zbiorach Archiwum Sióstr Albertynek w Krakowie).

Winowska M., Idź i odnów mój dom! Prawdziwe oblicze Angeli Truszkowskiej, tłum. Z. Wilczkowa, Warszawa 1999.

Wojtyska H.D., Papiestwo−Polska 1548-1563. Dyplomacja, Lublin 1977.

Wolny J., Biogram kardynała Adama Stefana Sapiehy, [w:] Książę Niezłomny. Kardynał Adam Stefan Sapieha, red. R. Bogacz, Kraków 2001, s. 18-19.

Wolny J., Konflikt wawelski, [w:] Księga Sapieżyńska, t. 2, red. J. Wolny, Kraków 1986, s. 111-140.

Wolny J., Rospond Stanisław, [w:] Polski Słownik Biograficzny, t. 32, Wrocław 1989-1991, s. 124-126.

Wolska A., Zagrabiony, odzyskany. Historia powrotu ołtarza Wita Stwosza do Krakowa, Kraków 2019.

Wróbel W., Troska biskupa Adama Sapiehy o wysiedlonych i uchodźców w latach 1914-1916, Kraków 1999.

Wycisło J., Jan Piwowarczyk (1889-1959), [w:] Złota Księga Papieskiej Akademii Teologicznej, red. S. Piech, Kraków 2000, s. 484-488.

Wyczawski E., Długosz Teofil, [w:] Słownik polskich teologów katolickich 1918-1981, t. 5, red. L. Grzebień, Warszawa 1983, s. 302-303.

Wyszyński S., Pro memoria, t. 2: 1953, oprac. E. Czaczkowska, Warszawa 2017. „Z Życia Albertyńskiego” R. 25, 1998, nr 74.

Zaleski W.J., Pogrzeb J. Piłsudskiego w Krakowie w sobotę dnia 18 maja 1935 r., „Sowiniec” 1995, nr 11, s. 24-36.

Zimny R., Całe życie z Biblią. Aleksy Klawek (1890-1969), Poznań 2004.

Zubko P., Dejiny Spišského biskupstva (1776-), [w:] Terra Scepusiensis. Stan badań nad dziejami Spiszu, red. R. Gładkiewicz, M. Homza et al., Levoča–Wrocław 2003, s. 599-608.

Żaryn J., Dzieje Kościoła katolickiego w Polsce (1944-1989), Warszawa 2003.

Żaryn J., Kościół a władza w Polsce (1945-1950), Warszawa 1997.

Urban-Archidiecezja-krakowska-w-latach-1925-2025-cover

Published

8 June 2026

How to Cite

Urban, Jacek. 2026. Archidiecezja Krakowska W Latach 1925-2025: Szkice Historyczne. Poland: Księgarnia Akademicka Publishing. https://doi.org/10.12797/9788383684246.