Znad Odry nad Wisłę: Kulisy przenosin Józefa Andrzeja Gierowskiego z Wrocławia do Krakowa w latach 1964–1965
Keywords:
Józef Andrzej Gierowski, history, University of Wrocław, Jagiellonian University in Cracow, transfer, 1964–1965Synopsis
FROM THE ODER TO THE VISTULA: THE CIRCUMSTANCES OF JÓZEF ANDRZEJ GIEROWSKI’S TRANSFER FROM WROCŁAW TO KRAKÓW, 1964–1965
This publication examines the circumstances surrounding the transfer of historian Józef Andrzej Gierowski from the University of Wrocław to the Jagiellonian University in Kraków. Occurring between 1964 and 1965, this academic transfer was precipitated by the death of Kazimierz Lepszy, Rector of the Jagiellonian University, on May 30, 1964. His passing left the Chair of Early Modern History of the 16th–18th Centuries at the university’s Institute of History vacant. Within the political context of the Polish People’s Republic, a faculty transfer between universities was a matter of near-state importance. It involved the mediation and approval of the highest-ranking authorities, including both Communist Party (PZPR) and ministerial officials. Their favorable disposition was presumably instrumental in facilitating Gierowski’s move to Kraków and his subsequent appointment as head of the Chair.
Furthermore, this article sheds light on a little-known rivalry over the vacant position. The chair was actively contested by Władysław Czapliński, Gierowski’s senior colleague from Wrocław; Adam Kersten from Lublin; and Celina Bobińska of the Jagiellonian University. Bobińska sought to merge her own Chair of General Early Modern and Modern History with the vacant Chair of Early Modern History of the 16th–18th Centuries. Had she succeeded, this merger would have created the largest department of its kind within the Institute of History at that time. Finally, the study highlights the active involvement of scholars dedicated to strengthening the Kraków historical community by recruiting academics of the highest caliber. A prominent figure in this endeavor was Henryk Wereszycki, who championed Gierowski’s relocation from the outset and made every effort to ensure its successful conclusion.
Chapters
-
Od Autora .......... 7
-
I. Uwagi wstępne .......... 9
-
II. Źródła i literatura .......... 17
-
III. „Karuzela” poważnych kandydatów .......... 21
-
IV. Uniwersytecko-ministerialne machiny w ruch wprawione .......... 67
-
V. Co na to Partia? .......... 85
-
VI. Sprawa kierownictwa katedry w latach 1965–1966 .......... 87
-
VII. Uwagi końcowe .......... 91
Downloads
References
Brodacki K., Trzy twarze Juliana Haraschina, Kraków 2015.
Czapliński M., Henryk Wereszycki w świetle korespondencji z Władysławem Czaplińskim, [w:] Henryk Wereszycki (1898–1990). Historia w życiu historyka, red. E. Orman, A. Cetnarowicz, Kraków 2001, s. 273-282.
Czapliński M., Sąsiad i jeden z mistrzów, [w:] Profesor Józef Andrzej Gierowski jako uczony i nauczyciel. Materiały z konferencji dedykowanej pamięci Profesora i wspomnienia o Nim, red. M. Markiewicz, A.K. Link-Lenczowski, J. Maroń, K. Matwijowski, L. Ziątkowski, Wrocław 2008, s. 119-121, Prace Historyczne, XL. Czapliński W., Dawne czasy. Opowiadania i studia historyczne z XVII w., Wrocław 1957.
Czapliński W., Dwa sejmy w roku 1652. Studium z dziejów rozkładu Rzeczypospolitej szlacheckiej w XVII wieku, Wrocław 1955.
Czapliński W., Na dworze Władysława IV, Warszawa 1959.
Czapliński W., Opozycja wielkopolska po krwawym potopie (1660–1668), Kraków 1930, Prace Krakowskiego Oddziału Polskiego Towarzystwa Historycznego, 3.
Czapliński W., Polska a Prusy i Brandenburgia za Władysława IV, Wrocław 1947, Prace Wrocławskiego Towarzystwa Naukowego, Seria A, Nr 6.
Czapliński W., Władysław IV wobec wojny 30-letniej (1637–1645), Kraków 1937, Polska Akademia Umiejętności. Rozprawy Wydziału Historyczno-Filozoficznego, Seria II, T. XLV (Ogólnego zbioru T. 70), Nr 3.
Dybalska W., Taki zwyczajny. O profesorach Uniwersytetu Wrocławskiego, Wrocław 2005.
Fitowa A., Antoni Podraza. Uczony i polityk na tle swojego czasu, „Polska Akademia Umiejętności. Prace Komisji Wschodnioeuropejskiej” 2010, t. 11, s. 5-55.
Franaszek P., Collegium Witkowskiego, Kraków 2014.
G.A., Kazimierz Lepszy 1904–1964, „Życie Szkoły Wyższej” R. 12, 1964, nr 6, s. 152-155.
Gierowski J.A., Sejmik Generalny Księstwa Mazowieckiego na tle ustroju sejmikowego Mazowsza, Wrocław 1948.
Gierowski J.A., Kartki z rodowodu biedoty wiejskiej, Warszawa 1951.
Gierowski J.A., Między saskim absolutyzmem a złotą wolnością. Z dziejów wewnętrznych Rzeczypospolitej w latach 1712–1715, Wrocław 1953.
Gierowski J.A., Józef Skoczek (28 XI 1903–26 IV 1966), [w:] Kronika Uniwersytetu Jagiellońskiego za rok akademicki 1965/1966, red. W. Taszycki, Kraków 1966, s. 111-113.
Gierowski J.A., Wspomnienie o Henryku Wereszyckim, [w:] Henryk Wereszycki (1898–1990). Historia w życiu historyka, red. E. Orman, A. Cetnarowicz, Kraków 2001, s. 257-262.
Gierowski J.A., Wspomnienie o Władysławie Czaplińskim, [w:] Czasy nowożytne. Wspomnienia o śp. prof. Władysławie Eugeniuszu Czaplińskim, cz. 2, red. K. Matwijowski, Wrocław 2006, s. 11-17, Prace Historyczne, XXXIX.
Kaniewska I., Kazimierz Lepszy (1904–1964), [w:] Uniwersytet Jagielloński.
Złota księga Wydziału Historycznego, red. J. Dybiec, Kraków 2000, s. 449-460.
Kaniewska I., Skoczek Józef Stanisław (1903–1966), [w:] PSB, t. 38, Warszawa–Kraków 1997–1998, s. 206-207.
Kersten A., Pierwszy opis obrony Jasnej Góry w 1655 r. Studia nad Nową Gigantomachią Ks. Augustyna Kordeckiego, Warszawa 1959.
Kersten A., Stefan Czarniecki 1599–1665, Warszawa 1963.
Matwijowski K., Józef Andrzej Gierowski uczeń Władysława Konopczyńskiego i Władysława Eugeniusza Czaplińskiego, [w:] Czasy nowożytne.
Wspomnienia o śp. prof. Władysławie Eugeniuszu Czaplińskim, cz. 2, red. K. Matwijowski, Wrocław 2006, Prace Historyczne, XXXIX.
Matwijowski K., Przyjaciel Wrocławia, „Nowe Życie. Dolnośląskie pismo katolickie. Religia. Społeczeństwo. Kultura” R. 23, 2006, nr 7(382), s. 13-14.
Matwijowski K., Szkice do portretu uczonego (o Prof. dr Józefie Andrzeju Gierowskim z okazji jego jubileuszu), [w:] Studia z dziejów Europy, Polski i Śląska.
Prace ofiarowane Józefowi Andrzejowi Gierowskiemu w 70 rocznicę urodzin, red. K. Matwijowski, „Śląski Kwartalnik Historyczny Sobótka” 1992, t. 47, nr 1-2, s. 1-21.
Matwijowski K., Współpraca profesora doktora Józefa Andrzeja Gierowskiego z ośrodkiem wrocławskim po osiedleniu się w Krakowie, „Historyka. Studia Metodologiczne” 2007–2008, t. 37-38, s. 69-76.
Orman E., Historyk i jego historia. Próba biografii Henryka Wereszyckiego, [w:] Henryk Wereszycki (1898–1990). Historia w życiu historyka, red. E. Orman, A. Cetnarowicz, Kraków 2001, s. 41-71.
Orman E., Sesja naukowa zorganizowana z okazji setnej rocznicy urodzin Prof. Henryka Wereszyckiego (Kraków 18–19 XI 1998), „Studia Historyczne” 1999, t. 42, nr 4(167), s. 635-636.
Orman E., Stefana Kieniewicza i Henryka Wereszyckiego drogi do niepodległości (wokół korespondencji obu historyków), [w:] Stefan Kieniewicz i jego dziedzictwo w polskiej historiografii, red. A. Szwarc, Warszawa 2010, s. 217-235.
Pasisz P., Celina Bobińska (1913–1997). Z dziejów historiografii marksistowskiej w Polsce po 1945 roku, praca doktorska napisana pod kierunkiem dr hab. Lidii Michalskiej Brachy, prof. UJK, Kielce 2021.
Pasisz P., Kariera naukowa Celiny Bobińskiej na Uniwersytecie Jagiellońskim w latach 1950–1984, „Res Gestae. Czasopismo Historyczne” 2019, t. 8, s. 114-126.
Pasisz P., „Warsaw period” (1945–1950) in Celina Bobińska’s Organizational Activity for Historical Science, „Res Historica” 2020, nr 50, s. 399-416.
Pasisz P., Założenia aksjologiczne i teoretyczno-metodologiczne badań nad upadkiem Rzeczpospolitej w twórczości historycznej Celiny Bobińskiej, „Respectus Philologicus” 2019, nr 35(40), s. 159-168. Piech Z., Profesor Sylwiusz Mikucki (1898–1983), „Studia Źródłoznawcze” 2025, t. 63, s. 125-146.
Piwarski K., Historia nowożytna i najnowsza w Uniwersytecie Jagiellońskim od roku 1910, [w:] Studia z dziejów Wydziału Filozoficzno-Historycznego Uniwersytetu Jagiellońskiego, red. S. Mikucki, Kraków 1967, s. 131-151, Zeszyty
Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego, CXXXIX, Prace Historyczne, 16.
Profesor Adam Kersten 1930–1983. Uczony, nauczyciel, człowiek, red. D. Kupisz, Lublin 2023.
Pułaski M., Henryk Wereszycki (1898–1990), [w:] Uniwersytet Jagielloński. Złota księga Wydziału Historycznego, red. J. Dybiec, Kraków 2000, s. 367-375.
Pułaski M., „Klub” Profesora Wereszyckiego, [w:] Henryk Wereszycki (1898–1990). Historia w życiu historyka, red. E. Orman, A. Cetnarowicz, Kraków 2001, s. 299-304.
Rutkowski T.P., Historiografia i historycy w PRL. Szkice, Warszawa 2019.
Rutkowski T.P., Nauki historyczne w Polsce 1944–1970. Zagadnienia polityczne i organizacyjne, Warszawa 2007.
Tazbir J., Kazimierz Lepszy (11 V 1904–30 V 1964), „Kwartalnik Historyczny” R. 42, 1965, nr 1, s. 264-267.
Terlecki R., Profesorowie UJ w aktach UB i SB, Kraków 2002.
Tyszkiewicz L.A., Wspomnienie o śp. Profesorze Józefie Gierowskim, [w:] Profesor Józef Andrzej Gierowski jako uczony i nauczyciel. Materiały z konferencji dedykowanej pamięci Profesora i wspomnienia o Nim, red. M. Markiewicz, A.K. Link-Lenczowski, J. Maroń, K. Matwijowski, L. Ziątkowski, Wrocław 2008, s. 122-123, Prace Historyczne, XL.
Uniwersytet Jagielloński. Skład osobowy za rok 1964/1965 według stanu zatrudnienia z dnia 1 stycznia 1965, Kraków 1965.
Uniwersytet Jagielloński. Skład osobowy za rok 1965/1966 według stanu zatrudnienia z dnia 1 marca 1966, Kraków 1966.
Uniwersytet Jagielloński. Skład osobowy za rok 1966/67, według stanu zatrudnienia z dnia 1 czerwca 1967, Kraków 1967.
Urban W., Kazimierz Lepszy (11 V 1904–30 V 1964), „Małopolskie Studia Historyczne” 1964, t. 7, z. 1-2(24-25), s. 148-151.
Urban W., Studia z dziejów antytrynitaryzmu na ziemiach czeskich i słowackich w XVI–XVII wieku, Kraków 1966, Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego, CXXIX, Prace Historyczne, z. 15.
Werblan A., Polska Ludowa. Postscriptum, rozmawia R. Walenciak, Warszawa 2019.
Wereszycki H., Austrja a powstanie styczniowe, Lwów 1930.
Wereszycki H., Anglia a Polska w latach 1860–1865, Lwów 1934, Archiwum Towarzystwa Naukowego we Lwowie, dz. 2, t. 10, z. 5.
Wereszycki H., Historia polityczna Polski w dobie popowstaniowej. 1864–1918, Warszawa 1948.
Wereszycki H., Pesymizm błędnych tez, „Kwartalnik Historyczny” R. 64, 1957, s. 13-30.
Wereszycki H., Sojusz trzech cesarzy. Geneza 1866–1872, Warszawa 1965.
Witusik A.A., Zarys biografii Adama Kerstena, [w:] Profesor Adam Kersten 1930–1983. Uczony, nauczyciel, człowiek, red. D. Kupisz, Lublin 2023, s. 9-11.
Wyczański A., Kazimierz Lepszy 1904–1964, „Odrodzenie i Reformacja w Polsce” 1965, t. 10, s. 5-10.
