Listy
Keywords:
Józef Ignacy Kraszewski, Władysław Mickiewicz, letters, manuscripts, Jagiellonian Library, Polish Library in ParisSynopsis
LETTERS: JÓZEF IGNACY KRASZEWSKI, WŁADYSŁAW MICKIEWICZ
This book contains a critical edition (with an introduction) of the correspondence exchanged in the years 1859-1887 between Józef Ignacy Kraszewski (1812-1887) and Władysław Mickiewicz (1838-1926), the eldest son of Adam Mickiewicz. These letters are located in the manuscript collections of the Jagiellonian Library (manuscripts with the reference numbers: 6520, 6527, 13133-13137) and have never before been published in print, with the exception of excerpts published by Władysław Mickiewicz in his “Memoirs” (“Mémoires”). Władysław Mickiewicz’s letters to Józef Ignacy Kraszewski constitute a small part of the novelist’s vast epistolary legacy, bequeathed to the Jagiellonian Library by his heirs following his death. Kraszewski’s letters to Mickiewicz, however, were deposited by Władysław or his daughter Maria at the Adam Mickiewicz Museum, operating at the Polish Library in Paris, and were looted from there by the Germans during the Second World War along with other collections. In 1965 these letters were donated to Poland by the authorities of the German Democratic Republic and subsequently transferred to the Jagiellonian Library. There are over 400 letters, written in Polish and French, with the French-language letters slightly outnumbering the Polish ones; the latter are accompanied in this book by translations into Polish. The subject matter of the letters is extremely varied: publishing matters, Polish affairs (including those relating to the diaspora), international issues, and personal matters. Kraszewski and Mickiewicz exerted a great influence on Poles living at the time; moreover, they were keen observers of current events, which is why their letters can serve as a valuable source of information for historians studying this period.
Chapters
-
TABLE OF CONTENTS
-
Wstęp .......... 7
-
Wykaz listów w porządku chronologicznym .......... 39
-
Korespondencja między Józefem Ignacym Kraszewskim a Władysławem Mickiewiczem z lat 1859-1887 .......... 51
-
Aneks .......... 703
Downloads
References
RĘKOPISY
Kraków, Biblioteka Jagiellońska, Korespondencja J.I. Kraszewskiego z lat 1833-1887: rkp. 6932-6941: Seria I; rkp. 6456-6460: Seria II; rkp. 6460-6546: Seria III.
EDYCJE ŹRÓDEŁ
Adama Mickiewicza wspomnienia i myśli, z rozmów i przemówień zebr. i oprac. S. Pigoń, Wydawnictwo Czytelnik, Warszawa 1958.
Goszczyński S., Dziennik Sprawy Bożej, t. 1-2, oprac. i wstęp Z. Sudolski, współpr. W. Kordaczuk, M.M. Matusiak, Instytut Wydawniczy Pax, Warszawa 1984.
Korespondencja Józefa Ignacego Kraszewskiego z Filipem Löbensteinem w latach 1877-1882, oprac. T.B. Hadaś, J. Łączewski, Wydawnictwo Instytutu Tarnogórskiego, Tarnowskie Góry 2002.
Korespondencja Józefa Ignacego Kraszewskiego z Władysławem Wisłockim ze zbiorów rękopiśmiennych Biblioteki Jagiellońskiej, oprac. M. Jaglarz, „Biuletyn Biblioteki Jagiellońskiej” R. 62, 2012, s. 97-112.
Kraszewski J.I., Listy do Adama i Joanny Miłaszewskich, rodziny Langie, Walerego Eljasza-Radzikowskiego, oprac. W. Danek, Zakład Narodowy im. Ossolińskich – Wydawnictwo PAN, Wrocław 1966.
Kraszewski J.I., Listy do rodziny 1820-1863, cz. 1: W kraju, oprac. W. Danek, [wstęp S. Burkot], Wydawnictwo Literackie, Kraków 1982.
Kraszewski J.I., Listy do rodziny 1863-1886, cz. 2: Na emigracji, oprac. S. Burkot, Zakład Narodowy im. Ossolińskich – Wydawnictwo PAN, Kraków–Wrocław 1993.
Kraszewski J.I., Listy do Władysława Chodźkiewicza, oprac. S. Burkot, Wydawnictwo Edukacyjne, Kraków 1999.
Kraszewski J.I., Listy do Władysława Maleszewskiego, oprac. M. Obrusznik-Partyka, Naukowe Wydawnictwo Piotrkowskie przy Filii Uniwersytetu
Humanistyczno-Przyrodniczego Jana Kochanowskiego, Piotrków Trybunalski 2011.
Kraszewski J.I., Pamiętniki, oprac. W. Danek, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław 1972.
Kraszewski J.I., Lenartowicz T., Korespondencja, do druku przygot. i koment. opatrzył W. Danek, Zakład Narodowy im. Ossolińskich – Wydawnictwo PAN, Wrocław 1963.
Kraszewski K., Silva rerum. Wspomnienia i zapiski dzienne z lat 1830-1881. Kronika domowa, oprac. i wstęp Z. Sudolski, współpr. I. Najda, Wydawnictwo Ancher, Warszawa 2000.
Lenartowicz T., Jabłonowska J., Korespondencja, oprac. i do druku podał J. Fert, Towarzystwo Naukowe KUL, Lublin 2003.
Lenartowicz T., Mickiewiczówna H., Korespondencja, oprac. i do druku podał J. Fert, Towarzystwo Naukowe KUL, Lublin 1997.
Listy Jakuba Goldszmita do Józefa Ignacego Kraszewskiego, oprac. B. Wojnowska, „Pamiętnik Literacki” R. 104, 2013, z. 4, s. 153-197.
Listy Sygurda Wiśniowskiego do Józefa Ignacego Kraszewskiego (1877-1881), oprac. K.Z. Szymańska, „Pamiętnik Literacki” R. 100, 2009, z. 4, s. 141-166.
Mickiewicz L., Mémoires (cahiers), t. 1-2, édition établie par E. Kolinko, revue par M. Bieńczyk, K. Bartkiewicz, J. Delaperrière, avec une introduction de M. Sokołowski, Instytut Badań Literackich PAN, Warszawa 2023.
Mickiewicz W., Pamiętniki, t. 1-3, tłum. S.P. Koczorowski, A. Wyleżyńska, Gebethner i Wolff, Warszawa 1926-1933.
Mickiewicz W., Pamiętniki, tekst na nowo oprac., wstępem, przypisami i notą opatrzył M. Troszyński, tłum. z jęz. francuskiego cytatów literackich i zwrotów K. Rutkowski, Wydawnictwo Iskry, Warszawa 2012.
Mickiewicz W., Ze wspomnień o Kraszewskim, „Kronika Powszechna” (Lwów) 1912, nr 48-51 (30 IX – 21 XII).
„Mimo, że jestem chory i jak ocet kwaśny, ale chwytam za pióro”. Korespondencja między Józefem Ignacym Kraszewskim a Karolem Estreicherem z lat 1867-1886, wstęp i oprac. B. Kurek, Księgarnia Akademicka, Kraków 2022, Bibliotheca Iagellonica. Fontes et Studia, t. 42.
Nieznane listy Józefa Ignacego Kraszewskiego do Wacława Aleksandra Maciejowskiego, oprac. T. Szperna, „Studia i Materiały Polonistyczne” 2007, t. 7, s. 83-96.
„Pracujemy dla Polski”. Listy Władysława Platera do Józefa Ignacego Kraszewskiego z lat 1863-1887, wstęp i oprac. Z. Pietrzyk, transkr. i tłum. listów w jęz. francuskim A. Bober, oprac. red. listów w jęz. francuskim P. Tylus, Księgarnia Akademicka, Kraków 2022, Bibliotheca Iagellonica. Fontes et Studia, t. 44.
OPRACOWANIA
Bar A., Indeks korespondencji Józefa Ignacego Kraszewskiego przechowywanej w zbiorach Biblioteki Jagiellońskiej, Krakowskie Koło Związku Bibliotekarzy Polskich, Kraków 1929.
Bielecki R., Słownik biograficzny oficerów powstania listopadowego, t. 1-3, Wydawnictwo Trio – Wydawnictwo Neriton, Warszawa 1995-1996.
Biernat A., Górzyński S., Cmentarz Champeaux w Montmorency. Groby polskie – Cimetière Les Champeaux à Montmorency. Les tombes polonaises, tłum. E. Matczak, Wydawnictwo DiG – Edition La Rama, Warszawa–Bellerive-sur-Allier 2021.
Borejsza J.W., Dossier B/a 1133, [w:] J.W. Borejsza, Piękny wiek XIX, Wydawnictwo Czytelnik, Warszawa 1984, s. 227-238.
Borejsza J.W., Sekretarz Adama Mickiewicza. Armand Lévy i jego czasy 1827-1891, Wydawnictwo Słowo/obraz Terytoria, Gdańsk 2005. Budrewicz T., Kraszewski – przy biurku i wśród ludzi, Wydawnictwo Naukowe AP, Kraków 2004.
Burkot S., Kraszewski. Szkice historycznoliterackie, Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza, Warszawa 1988.
Caban W., Z Orenburga do Paryża. Bronisław Zaleski 1820-1880, Wydawnictwo Akademii Świętokrzyskiej im. Jana Kochanowskiego, Kielce 2006.
Cuisinier L., Biblioteki paryskie podczas wojny 1940-1944, „Przegląd Biblioteczny” R. 15, 1947, s. 156-171.
Danek W., Józef Ignacy Kraszewski, [w:] Polski słownik biograficzny, t. 15, Zakład Narodowy im. Ossolińskich – Wydawnictwo PAN, Wrocław 1970, s. 221-229.
Danek W., Józef Ignacy Kraszewski. Zarys biograficzny, Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza, Warszawa 1976.
Danek W., Sprawa procesu i skazania J.I. Kraszewskiego, „Twórczość” 1955, nr 10.
Handke K., Archaizacja językowa w „Starej baśni” J.I. Kraszewskiego, „Rozprawy Komisji Językowej Łódzkiego Towarzystwa Naukowego” 1959, t. 6, s. 145-161.
Inskrypcje grobów polskich na cmentarzach w Paryżu – Père Lachaise, red. A. Biernat, oprac. A. Biernat, S. Górzyński, P. Ugniewski, Zarząd Ochrony i Konserwacji Zespołów Pałacowo-Ogrodowych, Warszawa 1991.
Józef Ignacy Kraszewski, oprac. S. Stupkiewicz, I. Śliwińska, W. Roszkowska-Sykałowa, Wydawnictwo Literackie, Kraków 1966, Bibliografia literatury polskiej
„Nowy Korbut”, t. 12.
Katalog rękopisów Muzeum Adama Mickiewicza w Paryżu, oprac. A. Lewak, przedm. F. Pułaski, PAU – Księgarnia Gebethnera i Wolffa, Kraków–Warszawa 1931.
Katalog rękopisów Muzeum Adama Mickiewicza w Paryżu, t. 2: Archiwum Władysława Mickiewicza. Rękopisy nr 1114-1284, oprac. A. Biernat i W. Kordaczuk, przy współpr. M. Sokołowskiego i E. Rutkowskiej, z pomocą M. Bazeli, M. Chilińskiej, E. Kolinko i E. Kosieradzkiej, [kierownictwo i red. nauk. prof. dr hab. M. Sokołowski i E. Rutkowska], Société historique et littéraire polonaise – Instytut Badań Literackich PAN, Paryż–Warszawa 2023.
Katalog rękopisów Muzeum Literatury im. Adama Mickiewicza w Warszawie, t. 1: Sygnatury 1-500. Literatura polska XIX w., mickiewicziana, oprac. T. Januszewski,
W. Kordaczuk, G. Nieduszyńska, M. Polakowska, red. T. Januszewski, Muzeum Literatury im. Adama Mickiewicza, Warszawa 1996.
Kłossowski A., Ambasador książki polskiej w Paryżu. Władysław Mickiewicz, Wydawnictwo Ossolineum, Wrocław 1971.
Kłossowski A., Księgarsko-wydawnicze związki Władysława Mickiewicza z J.I. Kraszewskim, „Pamiętnik Literacki” 1974, t. 65, z. 1, s. 171-184.
Kłossowski A., Władysław Mickiewicz, [w:] Polski słownik biograficzny, t. 20, Zakład Narodowy im. Ossolińskich – Wydawnictwo PAN, Wrocław 1975, s. 713-715.
Kossak E.K., Rodzina M., Wydawnictwo Czytelnik, Warszawa 1991.
„Korespondencje konstantynopolitańskie” J.I. Kraszewskiego, oprac. M. Jaglarz, „Biuletyn Biblioteki Jagiellońskiej” R. 68, 2018, s. 63-72.
Kronika życia i twórczości Adama Mickiewicza, oprac. M. Dernałowicz, K. Kostenicz, Z. Makowiecka, red. S. Pigoń, t. 1-7, Państwowy Instytut Wydawniczy – Instytut Badań Literackich, Warszawa 1957-1978.
Lameński L., Tomasz Oskar Sosnowski 1810-1886. Rzeźbiarz polski w Rzymie, Redakcja Wydawnictw KUL, Lublin 1997.
Lesiakowski A.P., Wiśniewska I., Bordzoł P., Jaworski K., „Dzieła zebrane” Elizy Orzeszkowej. Instrukcja edytorsko-redakcyjna. Seria powieściowa, Instytut Badań Literackich PAN, Warszawa 2025.
Literatura pozytywizmu i Młodej Polski, oprac. zespół pod kierownictwem Z. Szweykowskiego i J. Maciejewskiego, Warszawa 1970-1982, Bibliografia literatury polskiej „Nowy Korbut”, t. 13-16.
Moroń B., Język drugiej epoki twórczości J.I. Kraszewskiego (1838-1859), „Gdańskie Zeszyty Humanistyczne. Prace Językoznawcze” R. 12, 1969, z. 4, s. 43-61.
Natuniewicz H., Zbiory i prace polonijne w Muzeum im. Adama Mickiewicza w Warszawie, Biblioteka Narodowa, Warszawa 1984.
Olma M., Listy emigracyjne Józefa Ignacego Kraszewskiego do Władysława Chodźkiewicza.
Analiza pragmalingwistyczna, Wydawnictwo Naukowe Akademii Pedagogicznej, Kraków 2006.
Pezda J., Historia Biblioteki Polskiej w Paryżu w latach 1838-1893, Towarzystwo Wydawnicze „Historia Iagellonica”, Kraków 2013.
Pihan A., Język Józefa Ignacego Kraszewskiego a polszczyzna ogólna i kresowa pierwszej połowy XIX wieku (na przykładzie wybranych zagadnień z fonetyki i fleksji), [w:] Język osobniczy jako przedmiot badań lingwistycznych, red. J. Brzeziński, Wyższa Szkoła Pedagogiczna, Zielona Góra 1988, s. 111-127.
Polski słownik biograficzny, t. 1-55, [różni wydawcy i miejsca wydania] 1935-2024.
Rederowa D., Kraków Mickiewiczowi, Wydawnictwo Literackie, Kraków 1956.
„Rocznik Towarzystwa Historyczno-Literackiego w Paryżu”, Paryż 1866-1878.
Rulikowski M., Korespondencja Kraszewskiego, [w:] Księga ku czci Józefa Ignacego Kraszewskiego, red. I. Chrzanowski, Wołyńskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk, Łuck 1939.
Słownik pracowników książki polskiej, red. I. Treichel, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa–Łódź 1972.
Sokołowski M., Paris, Ladis, Paradis. Biografia polityczna Władysława Mickiewicza, Instytut Badań Literackich, Warszawa 2023.
Sudolski Z., Mickiewicz. Opowieść biograficzna, Wydawnictwo Ancher, Warszawa 1998.
Szarejko P., Słownik lekarzy polskich XIX wieku, t. 1-6, Towarzystwo Lekarskie Warszawskie – Wydawnictwo Semper – Wydawnictwo Bellona, Warszawa 1991-2001.
Szczepański J., Weterani powstań narodowych w Zakładzie św. Kazimierza w Paryżu, Wydawnictwo DiG, Warszawa 2011.
Śliwowska W., Aleksander Hercen, Wydawnictwo Iskry, Warszawa 2017.
Tylus P., O potrzebie wydania korespondencji między Józefem Ignacym Kraszewskim a Władysławem Mickiewiczem, „Pamiętnik Literacki” R. 115, 2024, z. 2, s. 155-166.
Tylus P., Sprawa pomnika Adama Mickiewicza na krakowskim Rynku w świetle korespondencji między Józefem Ignacym Kraszewskim a Władysławem Mickiewiczem, „Niepodległość i Pamięć” R. 30, 2023, nr 3(83), s. 47-58.
Tylus P., Sprawa przeniesienia prochów Adama Mickiewicza z Montmorency na Wawel w świetle korespondencji między Józefem Ignacym Kraszewskim a Władysławem Mickiewiczem, „Rocznik Biblioteki Naukowej PAU i PAN” R. 69, 2024, s. 97-104.
Tylus P., Wycinek z dziejów Księgarni Luksemburskiej w Paryżu. „Próbki historyczne” Henryka Rzewuskiego i sprawa procesu z hrabiną Czapską, „Niepodległość i Pamięć” R. 30, 2023, nr 4(84), s. 43-59.
Zdrada J., Zmierzch Czartoryskich, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1969.
Adam Mickiewicz. Opracowania, oprac. zespół: Z. Przychodniak (kierownictwo i red. nauk.), J. Borowczyk, Z. Dambek-Giallelis, E. Lijewska, A. Przybyszewska, Instytut Badań Literackich PAN, Warszawa 2025, Bibliografia literatury polskiej „Nowy Korbut”, t. 10, vol. 2.
Adam Mickiewicz. Twórczość, oprac. zespół: Z. Przychodniak (kierownictwo i red. nauk.), J. Borowczyk, Z. Dambek-Giallelis, E. Lijewska, A. Przybyszewska, Wydawnictwo Badań Literackich PAN, Warszawa 2019, Bibliografia literatury polskiej „Nowy Korbut”, t. 10, vol. 1.
