Społeczność polska w świetle ksiąg metrykalnych parafii rzymskokatolickiej w Jekaterynodarze w latach 1861–1922

Authors

Krzysztof Latawiec
Maria Curie-Skłodowska University image/svg+xml
Aleksander Sielicki
Kubański Uniwersytet Państwowy w Krasnodarze

Keywords:

Polacy, Kaukaz Północny, Kubań, Jekaterynodar, parafia rzymskokatolicka, Kościół rzymskokatolicki, księgi metrykalne

Synopsis

Szanowni Czytelnicy, oddajemy do Państwa rąk publikację poświęconą obecności Polaków na Kaukazie Północnym, konkretnie na obszarze znajdującym się w zakresie jurysdykcji proboszczów i administratorów parafii rzymskokatolickiej w Jekaterynodarze w II połowie XIX w. i na początku XX w. Jest to publikacja dość nietypowa, a jej podstawę stanowią akta stanu cywilnego zachowane w Państwowym Archiwum Kraju Krasnodarskiego powstałe w wyniku działalności urzędników stanu cywilnego, których funkcje pełniły osoby duchowne kierujące parafią rzymskokatolicką w Jekaterynodarze lub też sprawujące w niej funkcje pomocnicze w osobach księży wikariuszy.

Chapters

  • TABLE OF CONTENTS
  • Wstęp .......... 7
  • Parafia rzymskokatolicka w Jekaterynodarze jako centrum polskiego życia społecznego w II połowie XIX w. i na początku XX w. .......... 13
  • Osoby pochodzenia polskiego na Kaukazie Północnym w świetle ksiąg metrykalnych parafii rzymskokatolickiej w Jekaterynodarze w latach 1861–1918 .......... 87
  • Wykaz skrótów .......... 87
  • Akta chrztów .......... 87
  • Akta ślubów .......... 466
  • Akta zgonów .......... 576

Downloads

Download data is not yet available.

Author Biographies

Krzysztof Latawiec, Maria Curie-Skłodowska University

Historyk i archiwista, doktor habilitowany, profesor Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie. Zastępca dyrektora Instytutu Historii UMCS oraz kierownik Katedry Archiwistyki i Nauk Pomocniczych Historii, a także redaktor naczelny czasopisma „Res Historica”. Specjalizuje się w historii Polski XIX wieku, ze szczególnym uwzględnieniem zaboru rosyjskiego. Jego zainteresowania badawcze koncentrują się na dziejach Rosjan w Królestwie Polskim i Kraju Zachodnim, a także na problematyce administracji, wojska, społeczeństwa i gospodarki Królestwa Polskiego. Zajmuje się również historią Kościołów rzymskokatolickiego, unickiego i prawosławnego w Królestwie Polskim i Cesarstwie Rosyjskim, dziejami Królestwa Polskiego w okresie I wojny światowej oraz losami Polaków w Rosji. Autor i współautor licznych publikacji naukowych i popularnonaukowych, w tym monografii: Rosyjska administracja specjalna w Królestwie Polskim 1839–1918, Rosyjska straż graniczna w Królestwie Polskim w latach 1851–1914 oraz W służbie imperiumStruktura społeczno-zawodowa ludności rosyjskiej na terenie guberni lubelskiej w latach 1864–1915. Wykonawca projektów badawczych realizowanych w ramach konkursów Narodowego Centrum Nauki oraz Narodowego Programu Rozwoju Humanistyki.

Aleksander Sielicki, Kubański Uniwersytet Państwowy w Krasnodarze

Historyk, doktor związany z Kubańskim Uniwersytetem Państwowym. Specjalizuje się w historii Polaków w zachodniej części Kaukazu Północnego. Autor i współautor kilkudziesięciu publikacji naukowych i publicystycznych, w tym monografii: Мартиролог поляков Кубани. Репрессированные в ходе «польской операции» НКВД 1937–1938 гг. oraz Поляки на Кубани. Исторические очерки. Redaktor naukowy serii „Поляки в России”, w której dotychczas ukazało się pięć tomów. Współorganizator piętnastu konferencji naukowych z cyklu „Polacy w Rosji”. Aktywny działacz polonijny. Od 2001 roku pełni funkcję prezesa Polskiego Centrum Narodowo-Kulturalnego „Jedność” w Krasnodarze, a od 2018 roku – prezesa Ogólnorosyjskiego Stowarzyszenia Polonijnego Związek Organizacji Polskich „Jedność”. W latach 2008–2011 był członkiem Polonijnej Rady Konsultacyjnej przy Marszałku Senatu RP, a w latach 2014–2017 – członkiem Rady Oświaty Polonijnej przy Ministerstwie Edukacji Narodowej. Za działalność na rzecz krzewienia polskiej kultury i nauki odznaczony Brązowym Krzyżem Zasługi (2013) oraz Medalem Komisji Edukacji Narodowej (2010).

References

OPRACOWANIA

Bogolubow A., Polacy w Kościele katolickim na Kaukazie Północnym, „Annales Missiologici Posnanienses” 2017, t. 22.

Brudzisz M., Stan diecezji tyraspolskiej pod koniec XIX wieku i jej odrodzenie na początku XX wieku. Misje ludowe, „Studia Polonijne” 2007, t. 28.

Brydnia O., Przedstawiciele Mordmiłłowiczów, „Wiadomości Polskie”/„Польские Ведомости” 2005, nr 4 (13).

Caban W., Kantoniści z Królestwa Polskiego w armii carskiej w latach 1832–1856, „Kwartalnik Historyczny” 1999, R. 106, nr 2.

Caban W., Losy żołnierzy powstania listopadowego wcielonych do armii carskiej, „Przegląd Historyczny” 2000, t. 91, z. 2.

Caban W., Służba rekrutów z Królestwa Polskiego w armii carskiej w latach 1831–1873, Warszawa 2001.

Caban W., Służba wojskowa Polaków na Kaukazie w latach 1831–1856, w: W kraju i na wychodźstwie. Księga pamiątkowa ofiarowana Profesorowi Sławomirowi Kalembce w sześć-dziesięciopięciolecie urodzin, red. Z. Karpus et al., Toruń 2001.

Caban W., W niewoli u Szamila, „Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska”, Sectio F, Historia, 2005, vol. 60.

Caban W., Z problematyki katolickiego duszpasterstwa wojskowego w armii rosyjskiej w XIX wieku, w: Historia duszpasterstwa wojskowego na ziemiach polskich, red. J. Ziółek, et al., Lublin 2004.

Сhmielecki T.T., Gruziński katolicyzm w XIX i na początku XX wieku w świetle archiwów watykańskich, Toruń 1998.

Chojecki A., Godlewski Stefan Józef, w: Polski słownik biograficzny, t. VII, Wrocław–Kraków–Warszawa 1959–1960.

Elgenstierna G., Den introducerade svenska adelns ättartavlor med. Tillägg och rättelser, IV, Igelström–Lillietopp, Stockholm [1928].

Encyklopedia wiedzy o jezuitach na ziemiach Polski i Litwy 1564–1995, oprac. L. Grzebień, Kraków 1996.

Furier A., Polacy w Gruzji, Warszawa 2009.

Halaba R., Arkadiusz Degler – człowiek czynu i walki, „Zeszyty Naukowe Wyższej Oficerskiej Szkoły Pożarniczej” 1977, z. 1.

Hueckel S., Niklewicz Tadeusz, w: Polski słownik biograficzny, t. XXIII, red. E. Rostworowski,Wrocław–Warszawa–Kraków–Gdańsk 1978.

Konarski S., Romocki Paweł Nepomucen, w: Polski słownik biograficzny, t. XXXII, red. E. Rostworowski, Wrocław–Warszawa–Kraków 1989–1991.

Kulik M., Polacy na petersburskich uczelniach wojskowych, https://www.polskipetersburg.pl/images/upload/biblioteka/Polacy_na_petersburskich_uczelniach_wojskowych_Mariusz_Kulik.pdf [dostęp: 15.04.2025].

Latawiec K., Górak A., Legieć J., Bogdanow S., Naczelnicy organów rosyjskiej administracji specjalnej w Królestwie Polskim w latach 1839–1918. Słownik biograficzny, t. 3, Zarząd skarbem, finansami, przemysłem i handlem, Lublin 2018.

Legieć J., Służba rekrutów z Królestwa Polskiego w armii rosyjskiej w latach 1874–1913, Kielce 2013.

Legieć J., Latawiec K., Depolonizacja i rusyfikacja na prawobrzeżnej Ukrainie 1869–1880.

Czasy generał-gubernatorów Aleksandra Dondukowa-Korsakowa i Michaiła Czertkowa (Historia i materiały), Kielce 2022.

Legieć J., Latawiec K., Prawobrzeżna Ukraina. Czasy Annienkowa i Bezaka (1864–1868), Kielce 2018.

Łukawski Z., Ludność polska w Rosji. 1863–1914, Wrocław 1978.

Małek R., Apelacja Lubelska w latach 1917–1939. Portret zbiorowy sędziów zawodowych, Lublin 2024, s. 1048–1049, maszynopis pracy doktorskiej w posiadaniu autora.

Mądzik M., Działalność społeczno-kulturalna i polityczna Polaków w Gruzji na przełomie XIX i XX wieku, Lublin 1987.

Mądzik M., Polskie Towarzystwo Pomocy Ofiarom Wojny w Rosji w latach I wojny światowej, Lublin 2011.

Mądzik M., Stowarzyszenie „Dom Polski” w Tyflisie w latach I wojny światowej, „Rocznik Polonijny” 1984–1985, t. 5–6.

Mądzik M., Z dziejów inteligencji polskiej na Kaukazie na przełomie XIX i XX wieku, „Rota” 1995, nr 2/3 (18/19).

Mądzik M., Korzeniowski M., Latawiec K., Tarasiuk D., Polacy na wschodniej Ukrainie w latach 1832–1921, wyd. 2 uzup. i popr., Lublin 2014.

McNamara P.J., A Catholic Cold War: Edmund A. Walsh, S.J., and the Politics of American Anticommunism, New York 2005.

Nowak E., Duszpasterstwo wojskowe katolickie i prawosławne w Rosji 1832–1914, Wilno 1934.

Piwnicki G., Polacy wojskowi i zesłańcy w carskiej armii na Kaukazie w XIX i na początku XX wieku, Toruń 2001.

Sielicki A., Biblioteka polska przy parafii rzymskokatolickiej w Jekaterynodarze (Krasnodarze) z przełomu XIX–XX wieku w świetle zachowanych źródeł, w: Z badań nad książką i księgozbiorami

historycznymi. Polonika w zbiorach obcych, red. J. Puchalski, A. Chamera-Nowak, D. Pietrzkiewicz, Warszawa 2017.

Sielicki A., Biblioteka rodziny Bukowskich w Jekaterynodarze (Krasnodarze), w: Na co dzień i od święta. Książka w życiu Polaków w XIX–XXI wieku, red. A. Chamera-Nowak, D. Jarosz, Warszawa 2015.

Sielicki A., Losy Polaków z Czarnomorskiej Linii Brzegowej w świetle materiałów archiwum Państwowego Kraju Krasnodarskiego, w: Drogi Polaków do niepodległości. W 150. rocznicę powstania styczniowego, red. W. Caban, L. Michalska-Bracha, W. Śliwowska, Warszawa 2015.

Sielicki A., Organizacje społeczno-kulturalne Polaków w obwodzie Kubańskim i guberni Czarnomorskiej na przełomie XIX–XX wieku, w: Dawna Rosja i Rosjanie we współczesnych badaniach polskich, red. J. Tyszkiewicz, K. Łukawski, Pułtusk 2012.

Smogorzewska M., Posłowie i senatorowie Rzeczypospolitej Polskiej 1919–1939, Słownik biograficzny, t. I, A–D, red. A.K. Kunert, Warszawa 1998.

Śliwowska W., Caban W., Polacy w carskim korpusie oficerskim w latach 1832–1873. Stan i potrzeby badań, w: Polacy i osoby polskiego pochodzenia w siłach zbrojnych i policji państw obcych. Historia i współczesność. Materiały VI Międzynarodowego Sympozjum Biografistyki Polonijnej, Mons (Shape) 28–29 września 2001, red. A. Judycka, Z. Judycki, Toruń 2001.

Świerczek M., Likwidacja KN-III (K. N. 3) a utrata strategicznej inicjatywy na Wschodzie w kontekście sytuacji międzynarodowej, w: Wywiad i kontrwywiad II Rzeczypospolitej w walce o granicę wschodnią w latach 1918–1922, red. M. Polak, Warszawa 2021.

Trythall M.P., The Little Known Side of Fr. Edmund Walsh: His Mission to Russia in the Service of the Holy See, „Studi sull’Oriente Cristiano” 2010, vol. 14, no. 1.

Urbański T., Zapiski do autobiografii naukowej, „Kwartalnik Historii Nauki i Techniki” 1984, t. 29.

Wilczewski D., „Żyjemy życiem odrębnym, oddzieleni sztucznym parawanem, przeszkodą, zbudowaną ze złej woli, murem chińskim”. / „Gyvename atskirą gyvenimą, atskirti dirbtine uždanga, kliūtimi, pikta valia pastatyta kinu Siena”, w: 80. rocznica nawiązania stosunków dyplomatycznych pomiędzy Polską a Litwa / 80 metų nuo Lenkijos ir Lietuvos diplomatinių santykių užmezgimo, red. M. Łapczyński, Wilno/Vilnius 2018.

Załęski S., Jezuici w Polsce, t. V, cz. II, Jezuici w Polsce porozbiorowej 1820–1905, Kraków 1906.

Spolecznosc-polska-w-swietle-ksiag-metrykalnych-parafii-rzymskokatolickiej-w-Jekaterynodarze-cover

Published

19 June 2026

Details about the available publication format: PDF (Open Access)

PDF (Open Access)

ISBN-13 (15)

978-83-8368-448-2

Details about the available publication format: Hardback

Hardback

ISBN-13 (15)

978-83-8368-447-5

How to Cite

Latawiec, Krzysztof, and Aleksander Sielicki. 2026. Społeczność Polska W świetle ksiąg Metrykalnych Parafii Rzymskokatolickiej W Jekaterynodarze W Latach 1861–1922. Poland: Księgarnia Akademicka Publishing. https://doi.org/10.12797/9788383684482.