Budując system: Ochrona zabytków sakralnych w diecezji tarnowskiej na przełomie XIX i XX wieku

Authors

Andrzej Laskowski
Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie
https://orcid.org/0000-0003-2021-675X

Summary

Praca Andrzeja Laskowskiego to dzieło nowatorskie. Autor, analizując dzieje diecezji tarnowskiej w stosunkowo krótkim, niespełna trzydziestoletnim okresie, pragnie odpowiedzieć na postawione we Wstępie pytanie: „na ile (…) rozliczne inicjatywy składają się na świadomie stworzony, spójny i wydolny zestaw działań, ukierunkowany na ochronę i opiekę nad zabytkami diecezji, zasługujący na określenie mianem systemu”. Udzielona, rzetelna odpowiedź wymagała wszechstronnych analiz: zaznajamiamy się zatem z kontekstami organizacyjnymi, prawnymi, religijnymi, ekonomicznymi, politycznymi, społecznymi, kulturowymi. […] Autor w sposób przekonujący udowodnił twierdzenie zawarte w konkluzji: „nie ulega wątpliwości, iż na przełomie XIX i XX wieku w Tarnowie udało się stworzyć pierwszy w Galicji kompleksowy system ochrony zabytków sakralnych, obejmujący teren całej diecezji”.
dr hab. Bogusław Krasnowolski, prof. UPJPII

Dzieło ochrony zabytków sakralnych w diecezji tarnowskiej ma bogate tradycje i realne osiągnięcia, zarówno w omawianej w rozprawie epoce (przełom XIX i XX wieku), jak i w innych okresach jej ponaddwustuletniego istnienia. […] Rzeczywiście można powiedzieć, że pod koniec XIX wieku, na gruncie nabytych już wcześniej doświadczeń, przystąpiono tu – jak stwierdza Andrzej Laskowski – do „budowania systemu” w zakresie ochrony zabytków kościelnych. […] Biorąc pod uwagę pionierski charakter opracowania, można je uznać za integralne i satysfakcjonujące. Budzi ono zaufanie także z tego powodu, że nie jest to pierwsza praca Autora na temat spraw artystycznych i zabytków w diecezji tarnowskiej. Stanowi ona podsumowanie wielu wątków jego wcześniejszych kwerend, przeprowadzonych badań i ogłoszonych publikacji. […] Uważam, że rozprawa Budując system… pod względem merytorycznym stanowi systematyczne i trafne ujęcie podjętego zagadnienia, przygotowane na podstawie właściwej i niezwykle bogatej bazy źródłowej, zinterpretowanej według odpowiednio dobranych kryteriów metodologicznych.
ks. prof. dr hab. Janusz Królikowski

Chapters

  • TABLE OF CONTENTS
  • Wstęp .......... 13
  • 1. STAN BADAŃ I PODSTAWA ŹRÓDŁOWA OPRACOWANIA .......... 31
  • 2. ZARYS DZIEJÓW DIECEZJI TARNOWSKIEJ DO 1885 ROKU .......... 59
  • 3. SYTUACJA BUDOWNICTWA SAKRALNEGO I STOSUNEK DO DZIEDZICTWA KULTUROWEGO W DIECEZJI TARNOWSKIEJ DO 1885 ROKU .......... 83
  • 4. DIECEZJA TARNOWSKA W LATACH 1886–1914 – GRANICE, OBSZAR, KLUCZOWE ZJAWISKA .......... 99
  • 4.1. Zmiana na tronie biskupim (1885–1886) i ustalenie nowych granic diecezji (1886) .......... 99
  • 4.2. Charakterystyka obszaru diecezji w jej granicach ustalonych w 1886 roku .......... 101
  • 4.3. Opis kluczowych zjawisk mających istotny wpływ na sytuację społeczno-ekonomiczną na terenie diecezji tarnowskiej .......... 119
  • 5. STRUKTURA ADMINISTRACYJNA ORAZ CHARAKTERYSTYKA NAJBARDZIEJ WPŁYWOWYCH GREMIÓW I NAJAKTYWNIEJSZYCH DUCHOWNYCH DIECEZJI TARNOWSKIEJ W LATACH 1886–1914 .......... 163
  • 5.1. Ordynariusze tarnowscy i ogólna charakterystyka ich rządów .......... 165
  • 5.2. Kapituła katedralna i jej wybrani członkowie .......... 178
  • 5.3. Konsystorz biskupi .......... 189
  • 5.4. Tarnowskie seminarium duchowne i jego kadra .......... 191
  • 5.5. Dekanaty i księża dziekani .......... 195
  • 5.6. Parafie i wspólnoty zakonne – kler parafialny i zakonny (zasoby ludzkie, wykształcenie, aktywność społeczna) .......... 197
  • 6. FILARY SYSTEMU OCHRONY ZABYTKÓW SAKRALNYCH W DIECEZJI TARNOWSKIEJ W LATACH 1886–1914 .......... 207
  • 6.1. Edukacja i popularyzacja .......... 208
  • 6.2. Rozpoznanie i dokumentacja zasobu .......... 237
  • 6.3. Ramy instytucjonalne .......... 256
  • 6.4. Praktyka konserwatorska .......... 290
  • 6.5. Partycypacja społeczna .......... 368
  • 7. DZIAŁANIA W ZAKRESIE OCHRONY ZABYTKÓW I OPIEKI NAD ZABYTKAMI PODJĘTE NA PRZEŁOMIE XIX I XX WIEKU W DIECEZJI TARNOWSKIEJ NA TLE POZOSTAŁYCH ZIEM POLSKI .......... 391
  • Podsumowanie .......... 423
  • Aneks .......... 449
  • Bibliografia .......... 491
  • Spis ilustracji .......... 555
  • Indeks osobowy .......... 561
  • Indeks geograficzny .......... 573

Downloads

Download data is not yet available.
Cover for Budując system: Ochrona zabytków sakralnych w diecezji tarnowskiej na przełomie XIX i XX wieku
Published
May 31, 2021

Details about the available publication format: PDF

PDF
ISBN-13 (15)
978-83-8138-435-3

Details about the available publication format: Hardback

Hardback
ISBN-13 (15)
978-83-8138-167-3