Beatus vir: Chrystologiczny Psałterz trzebnicki w Bibliotece Uniwersyteckiej we Wrocławiu (IF 440) wobec egzegezy biblijnej i duchowości cysterskiej XIII stulecia

Authors

Dariusz Tabor
Uniwersytet Papieski Jana Pawła II w Krakowie
https://orcid.org/0000-0001-8071-4174

Summary

BEATUS VIR. THE CHRISTOLOGICAL PSALTER IN THE UNIVERSITY LIBRARY IN WROCLAW (IF 440), TOWARDS BIBLICAL EXEGESIS AND CISTERCIAN SPIRITUALITY OF 13TH CENTURY

The psalter of Trzebnica (Trebnitz) (Wroclaw, University Library IF 440) has been kept since 1810 in the collection of manuscripts in the University Library of Wroclaw. It has been registered in two catalogues – catalog of J. Ch. Friedriech and catalog of W. Goeber. This codex was an object of researches and studies of many scholars. The first of them was Artur Haseloff, who collocated this manuscript in the Thuringian-Saxon school of book painting of 13th century. Many other scholars contributed to the knowledge about this book. Władysław Podlacha, Feliks Kopera, Erich Kloss, Reiner Maria Libor, Michał Walicki, Alicja Karlowska-Kamzowa, Konstanty Klemens Jażdżewski, Andrzej Wałkówski, Sergiusz Michalski, Gude Suckale Redlefsen, Dariusz Tabor, Romuald Kaczmarek, Anna Sutowicz – these were the researchers, who have taken the study on our psalter. Their research touched especially upon styles of the illuminations, problem of provenance of style, connections with miniature of Saxon-Thuringian school, dependence on the cultural center of Bamberg and connections with the family of Andechs Meranier. Only two researchers studied the paleography of scripture. Dariusz Tabor studied the meaning of miniature and its exegetical and spiritual context.

Chapters

  • TABLE OF CONTENTS
  • Wstęp .......... 9
  • Stań badań .......... 15
  • CZĘŚĆ PIERWSZA
    PSAŁTERZ TRZEBNICKI W SWYM KSZTAŁCIE KODYKOLOGICZNYM, W SWEJ ZAWARTOŚCI TEKSTOWEJ I W SWYM KONTEKŚCIE KULTUROWYM
  • ROZDZIAŁ PIERWSZY
    Psałterz trzebnicki – struktura i zawartość: opis kodykologiczny .......... 29
  • A. Oprawa księgi .......... 30
  • B. Materiał i format kart kodeksu .......... 31
  • C. Organizacja karty .......... 32
  • D. Poszyty – składki .......... 32
  • E. Rodzaj pisma oraz typy inicjałów .......... 33
  • F. Opis zawartości kodeksu .......... 34
  • G. Ubytki kart i braki tekstu .......... 36
  • H. Psałterz trzebnicki na tle produkcji książkowej XIII stulecia na Śląsku .......... 39
  • ROZDZIAŁ DRUGI
    Psałterz trzebnicki jako kolekcja tekstów. Struktura i treść warstwy tekstowej kodeksu .......... 45
  • A. Część wstępna i jej składowe .......... 45
  • B. Psalterium, czyli Księga Psalmów .......... 49
  • C. Przegląd psałterzy oraz podziałów ich psalterium .......... 60
  • D. Pozostałe teksty modlitewne – biblijne i pozabiblijne .......... 75
  • E. Psałterz jako kolekcja tekstów i jako symptom przełomu w kulturze książki .......... 87
  • ROZDZIAŁ TRZECI
    Kraina historyczna, w której powstał psałterz, i osoba jego właścicielki. Śląsk Henryka I Brodatego i Henryka II Pobożnego pierwszej połowy XIII stulecia oraz wyjątkowa księżna .......... 93
  • A. Śląsk w pierwszej połowie XIII wieku. Henrykowska monarchia jako bezpośredni kontekst Psałterza trzebnickiego .......... 93
  • B. Święta Jadwiga z rodu Andechs-Meranien: właścicielka i użytkowniczka Psałterza trzebnickiego .......... 111
  • C. Psałterz w fundacji Henryka I w rękach Jadwigi .......... 119
  • CZĘŚĆ DRUGA
    TOŻSAMOŚĆ I CHARAKTER, GENEZA I FUNKCJA STYLU MINIATUR CAŁOSTRONICOWYCH ORAZ STYLU INICJAŁÓW ORNAMENTALNYCH
  • ROZDZIAŁ PIERWSZY
    Miniatury całostronicowe. Między stylem „zygzakowym” a stylem łagodnych linii i obłych draperii .......... 127
  • ROZDZIAŁ DRUGI
    Inicjał B(eatus vir) oraz inicjały rozpoczynające psalmy newralgiczne: końcowy etap ewolucji pochodnych channel style .......... 157
  • ROZDZIAŁ TRZECI
    Czas powstania Psałterza trzebnickiego .......... 177
  • ROZDZIAŁ CZWARTY
    Styl miniatur i styl inicjałów Psałterza trzebnickiego jako media komunikacji istotnych treści i jako identyfikatory kulturowe .......... 179
  • CZĘŚĆ TRZECIA
    MINIATURY PSAŁTERZA TRZEBNICKIEGO. ICH IKONOGRAFIA, RELACJE Z TEKSTAMI ORAZ ICH TREŚCI TEOLOGICZNE W KONTEKŚCIE EGZEGEZY BIBLIJNEJ I DUCHOWOŚCI CYSTERSKIEJ EPOKI
  • ROZDZIAŁ PIERWSZY
    Treść, rozmieszczenie oraz związek z tekstami 17 miniatur całostronicowych Psałterza trzebnickiego .......... 191
  • A. Trzy cykle miniatur Psałterza trzebnickiego. Ich struktura i funkcja .......... 191
  • B. Problem genezy dyspozycji miniatur w trzech cyklach obrazowych Psałterza trzebnickiego .......... 194
  • C. Miniatury wpisane w zestaw modlitw następujący po psalterium. Ich funkcja i znaczenie .......... 226
  • D. Problem genezy trzech cyklów miniatur całostronicowych w Psałterzu trzebnickim .......... 228
  • ROZDZIAŁ DRUGI
    Biblijne podłoże treści i rozmieszczenia chrystologicznych miniatur w Psałterzu trzebnickim .......... 245
  • A. Tradycja interpretacji psalmów: od św. Augustyna do Glossa Libri Psalmorum .......... 245
  • B. Egzegeza biblijna wieków średnich a interpretacja psalmów .......... 264
  • C. Egzegeza psalmów jako źródło treści miniatur .......... 275
  • ROZDZIAŁ TRZECI
    Monastyczne źródła chrystologizacji psałterza i chrystologicznego orędzia jego miniatur .......... 283
  • A. Chrystocentryzm monastyczny .......... 283
  • B. Dziedzictwo duchowe cystersów .......... 286
  • Aneks I
    Zaginione miniatury .......... 301
  • Aneks II
    Niedokończone części .......... 307
  • Zakończenie .......... 309

Downloads

Download data is not yet available.

Author Biography

Dariusz Tabor, Uniwersytet Papieski Jana Pawła II w Krakowie

Prezbiter Zgromadzenia Zmartwychwstania Pana Naszego Jezusa Chrystusa, historyk sztuki zaangażowany w Instytucie Historii Sztuki i Kultury UPJP2 w Krakowie. Odbył studia w dziedzinie historii sztuki na Uniwersytecie Wrocławskim, w dziedzinie teologii w Papieskiej Akademii Teologicznej w Krakowie oraz w Pontificia Universita Gregoriana w Rzymie. Uzyskał doktorat na Uniwersytecie Jagiellońskim, habilitację – w  Instytucie Sztuki PAN w Warszawie. Prowadzi badania nad iluminowanymi kodeksami średniowiecznymi, sztuką cysterską, wzajemnymi relacjami sztuk plastycznych i egzegezy biblijnej oraz retoryki w wiekach średnich, związkami sztuki i duchowości oraz nad szeroko pojętymi treściami dzieł sztuki w średniowieczu. Jest autorem monografii cysterskiego malarstwa książkowego na Śląsku (Iluminacje cysterskich kodeksów śląskich XIII wieku, 2004 oraz śląskiego miniatorstwa XIV stulecia (Malarstwo książkowe na Śląsku w XIV wieku, 2008).

Cover for Beatus vir: Chrystologiczny Psałterz trzebnicki w Bibliotece Uniwersyteckiej we Wrocławiu (IF 440) wobec egzegezy biblijnej i duchowości cysterskiej XIII stulecia
Forthcoming
December 31, 2021

Details about the available publication format: Avaliable soon

Avaliable soon
ISBN-13 (15)
978-83-8138-379-0