Communis Consensus – Unanimus Consensus: Sejm walny Rzeczypospolitej Obojga Narodów w latach 1586-1668

Authors

Izabela Lewandowska-Malec
Uniwersytet Jagielloński, Kraków
https://orcid.org/0000-0003-1410-0718

Summary

KOMUNIS KONSENSUS – JEDNOLITY KONSENSUS. SEJM WALNY RZECZYPOSPOLITEJ POLSKO-LITEWSKIEJ W LATACH 1586-1668

W XVI wieku w Europie, w nawiązaniu do idei antycznych, podjęto próby stworzenia państwa „dobrze rządzonego”, które nazwano „wspólnotą”. Te aspiracje zmierzały w różnych kierunkach. O ile Francja stała się kolebką absolutyzmu monarchii, o tyle Królestwo Polskie charakteryzowało się wzmocnieniem szlachty, która w konfrontacji z królem, w oparciu o forsowany program egzekucji praw i mienia, doprowadziła do powstania szczególnej hybrydy politycznej. Przejmując część uprawnień władcy, na tej podstawie powstała wspólnota – jako połączenie oligarchii reprezentowanej przez „rody senatorskie” i demokracji ze szlachtą jako „narodem politycznym”. W ten sposób powstała monarchia mieszana, zmieszana podwójnie jako monarchia i wspólnota, aw jej ramach – oligarchia z demokracją. W Rzeczypospolitej władzą naczelną była szlachta, bo senatorowie wywodzili się przecież z kręgu „braci”, a monarcha był suwerenem w królestwie. Porządek wewnętrzny miał być zagwarantowany dzięki równowadze między tymi formami politycznymi. Pod koniec lat 60. XVI w. zasady te wprowadzono także w Wielkim Księstwie Litewskim, a na mocy unii lubelskiej powstało państwo polsko-litewskie zwane Rzeczpospolitą Obojga Narodów.

Chapters

  • TABLE OF CONTENTS
  • WSTĘP .......... 13
  • ROZDZIAŁ 1. POZYCJA SEJMU W RZECZYPOSPOLITEJ .......... 25
  • 1.1 Realizacja koncepcji Rzeczypospolitej .......... 25
  • 1.2. Nazwa państwa .......... 30
  • 1.3. Akty o randze kontytucyjnej .......... 33
  • 1.4. Zasady ustrojowe .......... 48
  • 1.5. Sejm walny w strukturze organów władzy .......... 84
  • ROZDZIAŁ 2. SPRAWY SEJMOWE .......... 111
  • 2.1. Poszerzanie zakresu właściwości sejmu – wybrane przykłady .......... 113
  • ROZDZIAŁ 3. FUNKCJE SEJMU .......... 141
  • 3.1. Funkcja partycypacyjna w prowadzeniu polityki zagranicznej .......... 141
  • 3.2. Funkcja ustawodawcza .......... 147
  • 3.3. Funkcja ustrojowo-gwarancyjna .......... 149
  • 3.4. Funkcja kontrolna .......... 150
  • 3.5. Funkcja sądownicza .......... 177
  • 3.6. Funkcja sądowo-administracyjna .......... 182
  • 3.7. Funkcja mediacyjna .......... 188
  • ROZDZIAŁ 4. RODZAJE SEJMÓW .......... 209
  • 4.1. Sejmy doby królowania (regnum) .......... 209
  • 4.2. Sejmy rozpoczynające bezkrólewie (intrerregnum) .......... 209
  • 4.3. Sejmy w trakce bezkrólewia (interregnum) .......... 227
  • 4.4. Sejmy kończące bezkrólewie (interregnum) .......... 252
  • ROZDZIAŁ 5. STRUKTURA ORGANIZACYJNA SEJMU .......... 255
  • 5.1. Trzy stany sejmujące .......... 255
  • 5.2. Izby sejmowe .......... 277
  • 5.3. Relacje między stanami sejmującymi .......... 280
  • 5.4. Organy wewnętrzne sejmu .......... 284
  • ROZDZIAŁ 6. OBRADY SEJMOWE .......... 299
  • 6.1. Miejsce obrad .......... 299
  • 6.2. Czas trwania sejmu .......... 307
  • 6.3. Długość dziennych sesji .......... 312
  • 6.4. Frekwencja i obstrukcja .......... 314
  • 6.5. Regulamin obrad .......... 328
  • 6.6 Czynności sejmowe .......... 339
  • ROZDZIAŁ 7. PROCEDURA USTAWODAWCZA .......... 363
  • 7.1. Tryb legislacyjny .......... 363
  • 7.2. Zadania komisji do konstytucji .......... 363
  • ROZDZIAŁ 8. DOROBEK USTAWODAWCZY .......... 391
  • 8.1. Okres królowania (regnum) .......... 391
  • 8.2. Okres bezkrólewia (interregnum) .......... 413
  • ZAKOŃCZENIE .......... 423
  • WYKAZ SKRÓTÓW .......... 431
  • BIBLIOGRAFIA .......... 433
  • INDEKS OSOBOWY .......... 453

Downloads

Download data is not yet available.

Author Biography

Izabela Lewandowska-Malec, Uniwersytet Jagielloński, Kraków

Doktor habilitowana w Katedrze Historii Prawa Polskiego, profesor nadzwyczajny Uniwersytetu Jagiellońskiego, historyk prawa, od wielu lat prowadzi badania nad zagadnieniami polskich tradycji demokratycznych, historii parlamentaryzmu oraz instytucji dawnego i współczesnego samorządu terytorialnego; autorka dwóch monografii: o sejmie walnym za panowania Zygmunta III Wazy oraz o polskich demokracjach na przestrzeni dziejów; a także kilkudziesięciu artykułów naukowych.

Cover for Communis Consensus – Unanimus Consensus: Sejm walny Rzeczypospolitej Obojga Narodów w latach 1586-1668
Published
January 5, 2022