Postawy elit Wielkiego Księstwa Litewskiego wobec elekcji Władysława IV Wazy i Michała Korybuta Wiśniowieckiego

Authors

Aleksandra Ziober
Uniwersytet Wrocławski
https://orcid.org/0000-0002-6195-0638

Summary

Czasy bezkrólewi stanowiły niezwykle ważny element ustrojowy w historii polityczno-społecznej Rzeczypospolitej, a dla szlachty i magnaterii były sygnałem do podjęcia działań, które w przyszłości mogły przyczynić się do osobistego awansu, rozwoju kariery urzędniczej i uzyskania nowych majątków ziemskich. Przez wielu traktowane były jako okresy niezwykle groźne ze względu na pozostawienie państwa bez króla, który stanowił istotną część systemu sądowniczo-administracyjnego i zapewniał jego równowagę. Szlachta przez dziesięciolecia wypracowywała jednak metody działań, których celem było usprawnienie funkcjonowania instytucji czasu bezkrólewia oraz zabezpieczenie państwa przed wrogami zewnętrznymi. Z interregnum łączył się oczywiście problem wyboru nowego władcy. Powodowało to intensyfikację aktywności politycznej szlachty, zwłaszcza magnatów, którzy w koronacji popieranego przez siebie kandydata upatrywali możliwości rozszerzenia swoich wpływów politycznych, zdobycia nowych urzędów i intratnych ekonomii.

Chapters

  • SPIS TREŚCI
  • Wykaz skrótów .......... 7
  • Wstęp .......... 11
  • ROZDZIAŁ I Elity Wielkiego Księstwa Litewskiego w XVII wieku. Studium postaw
  • 1. Postawy a postawy polityczne .......... 27
  • 2. Co wywiera wpływ na postawy? .......... 37
  • 3. System klientalny, status magnata i elity w Wielkim Księstwie Litewskim w XVII wieku – próba systematyzacji pojęć .......... 42
  • ROZDZIAŁ II Aktywność polityczna elit litewskich w czasie bezkrólewi po śmierci Zygmunta III Wazy i abdykacji Jana Kazimierza jako wyznacznik postaw
  • 1. Przedstawiciele litewskiej elity społeczno-politycznej w przededniu bezkrólewi w latach 1632 i 1668–1669 .......... 53
  • 2. Litewska scena polityczna w czasie bezkrólewia w 1632 roku .......... 72
  • 2.1. Sytuacja państwa przed śmiercią Zygmunta III Wazy .......... 72
  • 2.2. Walka o wpływy polityczne wśród elit litewskich w czasie bezkrólewia w 1632 roku .......... 81
  • 3. Bezkrólewie w latach 1668–1669 .......... 121
  • 3.1. W przededniu bezkrólewia. Litewska scena polityczna wobec planów elekcji vivente rege i abdykacji Jana Kazimierza .......... 121
  • 3.2. Obozy polityczne na Litwie w służbie kandydatów do tronu polskiego .......... 126
  • ROZDZIAŁ III Środki perswazji i próby zmiany postaw
  • 1. Człowiek epoki staropolskiej i jego doznania zmysłowe a zmiany postaw .......... 153
  • 2. Korespondencja, pisma propagandowe .......... 155
  • 3. Korzyści materialne i awanse .......... 172
  • 4. W kręgu komunikacji wizualnej – orszaki i wjazdy na elekcję .......... 187
  • 5. Inne sposoby perswazji .......... 206
  • ROZDZIAŁ IV Oczekiwania szlachty litewskiej wobec kandydatów do tronu – cechy przyszłego władcy
  • 1. Pochodzenie kandydatów do tronu – potomek Jagiellonów czy król-rodak? .......... 221
  • 2. Ideał władcy-wodza .......... 239
  • 3. Wyznanie i tolerancja religijna .......... 247
  • 4. Zachowanie praw i wolności szlacheckich .......... 256
  • 5. Wiek, zdrowie i rodzina kandydatów do tronu .......... 265
  • 6. Pozycja społeczno-polityczna i zamożność (szczodrość) .......... 271
  • 7. Wychowanie oraz znajomości kultury i obyczajów Rzeczypospolitej .......... 276
  • 8. Idealny władca elit Wielkiego Księstwa Litewskiego – Władysław Zygmunt Waza czy Michał Korybut Wiśniowiecki? .......... 283
  • Zakończenie .......... 289
Cover for Postawy elit Wielkiego Księstwa Litewskiego wobec elekcji Władysława IV Wazy i Michała Korybuta Wiśniowieckiego
Published
November 30, 2020

Details about the available publication format: Hardback

Hardback
Physical Dimensions