Polskie studia wywiadowcze: Stan i perspektywy badań


Artur Gruszczak
Jagiellonian University, Krakow, Poland
Arkadiusz Lewandowski
Kazimierz Wielki University in Bydgoszcz, Poland
Arkadiusz Nyzio
Jagiellonian University, Krakow, Poland


intelligence studies, Poland, intelligence services, intelligence agencies, politics, security, history, law, sociology



This book aims at conducting a comprehensive diagnosis and evaluation of the achievements, challenges and prospects of Polish intelligence studies (IS). Against the background of global intelligence studies, the popularity of this research field has been growing in Poland for two decades. However, research activities and their outcomes have been highly dispersed and unstructured, most often carried out by single researchers or small teams. The lack of a vehicle integrating the scattered research foci and entities in the IS area – in the form of a website, a flagship journal or a cyclical conference – furthers an identity crisis and organizational dispersion.
We propose an in-depth systematization of how intelligence services and their activities are investigated in Poland. We carry out an intellectual inventory of this area, analysing key themes, threads and products. We consider Polish IS as a whole, looking at dominant research trends, identifying degrees of insights into specific aspects of IS, highlighting topics which have not yet been sufficiently investigated, and suggesting issues that deserve a detailed examination. We present the centres where Polish IS have been developing, treating them as equally important, with each of them having its own vital role to play, “spécialité de la maison” and achievements. Concurrently, we argue that a significant atomization of the IS epistemic community is one of its core weaknesses. The conclusions drawn from the research presented in this study are far from optimistic. However, they should not be treated as “sounding the alarm”; rather, this book is meant as a kind of “call to arms”.


  • Wstęp .......... 7
  • Rozdział 1. Studia wywiadowcze w perspektywie politologicznej .......... 7
  • Rozdział 2. Studia wywiadowcze w perspektywie historycznej .......... 31
  • Rozdział 3. Studia wywiadowcze w perspektywie prawnej .......... 45
  • Rozdział 4. Studia wywiadowcze w perspektywie (około)socjologicznej .......... 53
  • Rozdział 5. Studia wywiadowcze zdaniem badaczy .......... 61
  • Rozdział 6. Studia wywiadowcze okiem praktyków .......... 85
  • Podsumowanie – co dalej z polskimi studiami wywiadowczymi? .......... 101

Author Biographies

Artur Gruszczak, Jagiellonian University, Krakow, Poland

Prof. dr hab., kierownik Katedry Bezpieczeństwa Narodowego Uniwersytetu Jagiellońskiego. Jego zainteresowania badawcze obejmują zagadnienia międzynarodowej współpracy wywiadowczej, bezpieczeństwa Unii Europejskiej i przemocy zbrojnej we współczesnym świecie. Opublikował m.in. monografię Intelligence Security in the European Union. Building a Strategic Intelligence Community.

Arkadiusz Lewandowski, Kazimierz Wielki University in Bydgoszcz, Poland

Dr, adiunkt w Katedrze Teorii Polityki i Zarządzania Sferą Publiczną Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy. Jego zainteresowania badawcze obejmują zagadnienia teorii współczesnego kryzysu demokracji liberalnej i funkcjonowania partii politycznych w Polsce. Opublikował m.in. monografię Akcja Wyborcza Solidarność. Centroprawica w poszukiwaniu modelu współpracy.

Arkadiusz Nyzio, Jagiellonian University, Krakow, Poland

Dr, adiunkt w Katedrze Bezpieczeństwa Narodowego Uniwersytetu Jagiellońskiego. Związany również z Krakowską Akademią im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego. Jego zainteresowania badawcze obejmują historię polityczną Polski oraz problematykę służb policyjnych i specjalnych. Opublikował m.in. monografię Rakowiecka w remoncie. Transformacja polityki bezpieczeństwa wewnętrznego Polski w latach 1989–1993.



February 13, 2024

Details about the available publication format: PDF (Open Access)

PDF (Open Access)

ISBN-13 (15)